มรดกแห่งความงาม และแรงศรัทธาที่ไม่เคยจาง 
เมื่อเสียงฆ้องกลองดังขึ้นทั่วเมืองสกลนคร นั่นคือสัญญาณของ “บุญเดือนสิบเอ็ด” หรือ “ออกพรรษา” และสิ่งที่รอคอยกันมาทั้งปี คือ “ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง” พิธีบุญอันศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวสกลนครร่วมกันสืบทอดมาอย่างยาวนาน
.
ปราสาทผึ้งไม่ได้เป็นเพียงสิ่งสวยงาม แต่เต็มไปด้วยความหมายลึกซึ้งในพุทธศาสนาและคติ “ฮีตสิบสอง” ของชาวอีสาน 
ตำนานเล่าว่า พระพุทธเจ้าทรงเสด็จกลับจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์หลังจากเสด็จไปโปรดพระพุทธมารดา ชาวพุทธจึงพร้อมใจกันถวาย “ปราสาทผึ้ง” เพื่อบูชาและแสดงความกตัญญูต่อพระองค์ จนเกิดเป็นอานิสงส์แห่งบุญ 
.
โดยชาวบ้านเชื่อกันว่า ผู้ถวายปราสาทผึ้งจะได้บุญอันยิ่งใหญ่ มีวิมานทองคำรายล้อมในภพหน้า หรือหากยังอยู่บนโลกมนุษย์ ก็จะมีชีวิตที่อุดมสมบูรณ์ เปี่ยมด้วยโชคลาภ
.
นอกจากศรัทธาแล้ว ประเพณีนี้ยังเป็นเวลาที่ญาติพี่น้องได้กลับมาพบปะกันอีกครั้ง ร่วมแรงร่วมใจสร้างปราสาทผึ้งประดับเมือง เป็นภาพแห่งความอบอุ่นที่หาชมได้ยากในยุคสมัยใหม่
.
ปราสาทผึ้งแบบโบราณ หรือที่เรียกว่า “ต้นผึ้ง” ทำจากกาบกล้วยเป็นโครง แกะสลักลวดลายอย่างประณีต แล้วตกแต่งด้วย “ดอกผึ้ง” ที่รีดจากขี้ผึ้งแท้ กลิ่นหอมละมุนของเทียนและเสียงสวดมนต์ยามค่ำคืนสร้างบรรยากาศสงบศักดิ์สิทธิ์
.
ต่อมาชาวบ้านได้พัฒนาให้อลังการยิ่งขึ้น ใช้เทคนิคแกะสลักแผ่นเทียนผสมผสานกับศิลปะพื้นบ้าน กลายเป็นปราสาทผึ้งขนาดใหญ่ มีลวดลายสลับซับซ้อน งดงามจนได้รับการยกย่องว่าเป็น งานศิลป์จากใจชาวอีสาน ศิลปะปราสาทผึ้งนั้นมีการเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลาแต่ยังคงหัวใจแห่งศรัทธาไว้ไม่เปลี่ยนแปลง
.
ประเพณีนี้จัดขึ้นทุกปีในวันขึ้น 14 ค่ำ และ 15 ค่ำ เดือน 11 ตามจันทรคติ
คืนฉลองคบงัน (วันขึ้น 14 ค่ำ) ชาวบ้านจะนำปราสาทผึ้งจากแต่ละคุ้มวัดมารวมกัน มีการจัดงานเฉลิมฉลองตลอดทั้งคืน บางพื้นที่จะมีการแสดงพื้นบ้าน ฟ้อนรำ ดนตรี และแสงสีเสียง
วันแห่ปราสาทผึ้ง (วันขึ้น 15 ค่ำ – วันออกพรรษา) คือไฮไลต์ที่ทุกคนรอคอย ขบวนปราสาทผึ้งจะเคลื่อนไปอย่างสง่างามกลางเมืองสกลนคร ท่ามกลางเสียงแคน เสียงกลอง และรอยยิ้มของผู้คน 
.
ปลายทางของขบวนจะอยู่ที่ วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร สัญลักษณ์ศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองสกลนคร เพื่อถวายปราสาทผึ้งแด่พระพุทธองค์
เมื่อพิธีถวายเสร็จสิ้น ก็ถือว่าการทำบุญได้สำเร็จบริบูรณ์พร้อมรับพลังบุญและความเป็นสิริมงคลเข้าสู่ชีวิต
.
“ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง” เปรียบได้กับศิลปะมีชีวิต ที่ผสมผสานศรัทธา ความงาม และความร่วมมือของชุมชนไว้ในงานเดียว ทุกลายเทียนที่แกะ คือความภาคภูมิใจในรากเหง้าวัฒนธรรมไทย-อีสาน
