ในขณะที่กำลังเลื่อนหาสูตรอาหารเก่า ๆ ก็ไปพบปะกับอาหารชื่อแปลกหูอยู่จานหนึ่งในหนังสือที่ระลึกในการพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าจงจิตรถนอม ดิศกุล ที่กล่าวถึง “ขนมจีน” แต่ไม่ใช่ขนมจีนธรรมดา แต่เป็น “ขนมจีนญี่ปุ่น”
.
ขนมจีนญี่ปุ่น ถ้าเอาตามความเข้าใจแรกเริ่มที่ได้ยินก็คงนึกว่าหมายถึงเส้นอย่างหนึ่งที่เป็นเหมือนขนมจีนแต่มาจากญี่ปุ่น อย่างเช่นเส้นโซเมง แต่หากเราไปลองค้นหาตำราอาหารที่เก่ากว่าหนังสือข้างต้น เราก็จะเจอกับขนมจีนอย่างอื่นที่ดูเหมือนจะเป็นต้นทางของขนมจีนญี่ปุ่นบ้าง เช่นในแม่ครัวหัวป่าก์ที่กล่าวถึง “ขนมจีนปุ่น” แทน และยังอธิบายถึงการกลายเป็นญี่ปุ่นด้วย
.
ท่านผู้หญิงเปลี่ยนกล่าวหมายเหตุลงท้ายในสูตรขนมจีนปุ่นว่า “ขนมจีนปุ่นนี้ที่จะออกจากเข้าปุ้นลาว แต่ในปัตยุบันนี้ เรียกกลายเปนขนมจีนยี่ปุ่นไป จะเปนด้วยคราวนิยมสุริย์ยาตรกระมัง” ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า “ปุ่น” ในที่นี้หมายถึงข้าวปุ้นที่เรียกกันในอีสานและลาวต่างหาก แต่ทั้งนี้การเปลี่ยนแปลงกลายเป็นญี่ปุ่น อาจเกิดจากความนิยมของนอกในสมัยนั้น ที่ชื่อเป็นต่างชาติเข้าหน่อยก็คงจะกินดีขายดีอยู่บ้าง
.
ขนมจีนปุ่น ทั้งในสูตรแม่ครัวหัวป่าก์ และในสูตรของหม่อมเจ้าจงจิตรถนอม บรรยายถึงลักษณะขนมจีนชนิดนี้ว่ามีลักษณะและวิธีการกินเหมือนอย่างเมี่ยง ใกล้เคียงกับเมี่ยงขนมจีน อีกทั้งยังระบุด้วยว่าตัวของเส้นขนมจีนนี้สามารถใช้ขนมเรไรทดแทนกันได้ด้วย
.
เรียบเรียงโดยสุดโปรด by Bangkok Bank

