ภาชนะดินเผาใบใหญ่ที่ดูเรียบง่าย อาจไม่ได้มีเพียงเรื่องราวของการใช้งานในชีวิตประจำวัน แต่ยังซ่อนร่องรอยทางประวัติศาสตร์และภูมิปัญญาของช่างไทยเอาไว้ด้วย
.
หนึ่งในนั้นคือ “ตุ่มสุโขทัย” ตุ่มขนาดใหญ่ที่ไม่มีน้ำเคลือบ ซึ่งมีที่มาจากการค้นพบในแหล่งเตาเผาโบราณของจังหวัดสุโขทัย
.
ชื่อ “ตุ่มสุโขทัย” เป็นชื่อที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงใช้เรียกตุ่มขนาดใหญ่ไม่มีน้ำเคลือบ ซึ่งขุดพบจาก เตาบ้านเกาะน้อย จังหวัดสุโขทัย แหล่งเตาเผาที่เป็นร่องรอยสำคัญของงานเครื่องปั้นดินเผาในอดีต
.
แต่เรื่องราวของตุ่มชนิดนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่สุโขทัยเท่านั้น เพราะยังพบว่ามีแหล่งผลิตตุ่มขนาดใหญ่ลักษณะเดียวกันอยู่ที่ เตาแม่น้ำน้อย จังหวัดสิงห์บุรี ด้วย อย่างไรก็ตาม มีจุดแตกต่างที่น่าสังเกต คือ ตุ่มจากเตาแม่น้ำน้อยจะเคลือบผิวด้วยน้ำเคลือบสีน้ำตาล ขณะที่ตุ่มสุโขทัยตามลักษณะที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเรียกนั้นเป็นตุ่มที่ไม่มีน้ำเคลือบ
.
ความสำคัญของตุ่มสุโขทัยยังปรากฏในบันทึกของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ซึ่งทรงระบุไว้ในจดหมายลงวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2478 ว่า ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มีตุ่มสุโขทัยอยู่หลายใบ
.
ข้อมูลนี้สะท้อนให้เห็นว่าตุ่มดังกล่าวได้รับการเก็บรักษาไว้ในฐานะวัตถุที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ และเป็นหลักฐานให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา
.
จากภาชนะดินเผาขนาดใหญ่ที่ขุดพบในแหล่งเตาโบราณ สู่การจัดเก็บในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ “ตุ่มสุโขทัย” ยังเป็นร่องรอยที่บอกเล่าประวัติศาสตร์ของเครื่องปั้นดินเผาไทย ทั้งความหลากหลายของแหล่งผลิตและลักษณะเฉพาะของงานช่างในแต่ละพื้นที่
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank
