บางกอกรีคอร์เดอร์ แรกมีหนังสือพิมพ์ในสยาม

ชื่อของ “บางกอกรีคอร์เดอร์” น่าจะเป็นอีกหนึ่งชื่อที่หลายคนอาจเคยได้ยินจากคาบเรียนวิชาประวัติศาสตร์เมื่อครั้งยังเล็กในฐานะของการเป็นก้าวสำคัญของเทคโนโลยีการพิมพ์ที่เดินทางเข้ามาถึงประเทศไทย แต่กว่าที่เมืองไทยจะมีหนังสือพิมพ์ฉบับแรกนั้น แท่นพิมพ์เครื่องแรกก็ถูกนำไปใช้พิมพ์สื่อรูปแบบอื่น ๆ มาก่อน

.

แท่นพิมพ์ ถูกนำเข้ามาในประเทศไทยโดยชาวตะวันตก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มคนที่ต้องใช้สื่อเพื่อเผยแพร่เรื่องราวอย่างกลุ่มมิชชันนารีที่หยิบเอาแท่นพิมพ์มาใช้ในการจัดทำหนังสือเพื่อเผยแผ่พระศาสนา อย่าง “หมอบลัดเลย์” อย่างไรก็ดี ภารกิจเผยแผ่ศาสนาของชาวตะวันตกก็ไม่ได้สัมฤทธิผลอย่างเต็มที่มากนัก แท่นพิมพ์เหล่านี้จึงได้มาทำบทบาทอื่นนอกเหนือจากหนังสือศาสนาด้วย

.

ทางการสยามเห็นถึงคุณประโยชน์ และความสามารถในการสร้างสื่อจำนวนมากได้ในระยะเวลาอันสั้น นำมาสู่การที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้พิมพ์ประกาศห้ามสูบฝิ่นซึ่งเป็นเอกสารทางการของไทยฉบับแรกที่พิมพ์ขึ้นมา ก่อนที่จะเกิดหนังสือพิมพ์ขึ้นมาในภายหลัง

.

หนังสือพิมพ์ “บางกอกรีคอร์เดอร์” ถูกพิมพ์และวางจำหน่ายเป็นครั้งแรกในวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2387 หรือกว่า 182 ปีที่แล้ว โดยออกเป็นหนังสือพิมพ์รายปักษ์ เดือนละ 2 ครั้ง ซึ่งข่าวที่นำเสนอในบางกอกรีคอร์เดอร์ก็มีทั้งข่าวในประเทศและข่าวต่างประเทศ ตลอดจนบทความที่ให้ความรู้ และโฆษณาต่าง ๆ ก็เคยมีบันทึกในบางกอกรีคอร์เดอร์หลายฉบับด้วย

.

หนังสือพิมพ์ดังกล่าวเล่าเรื่องราวที่หลากหลาย ทั้งบันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาดังกล่าว ตลอดจนการวิพากษ์วิจารณ์อย่างตรงไปตรงมาอันเนื่องมาจากการที่เป็นสื่อที่ผลิตโดยชาวต่างชาติ ทำให้กล้าที่จะพูดตรง ๆ ว่าอะไรดีไม่ดี (ถึงขั้นว่าหมอบลัดเลย์เคยท้วงหน้าคนค้างค่าหนังสือพิมพ์ซึ่งมีทั้งเจ้านายและขุนนางลงหนังสือพิมพ์มาแล้ว) ทำให้บางกอกรีคอร์เดอร์ เป็นอีกหนึ่งหลักฐานทางประวัติศาสตร์สำคัญที่บอกเล่าเรื่องราวของเมืองสยามในช่วงเวลาดังกล่าวผ่านสายตาของชาวต่างชาติด้วย