เมื่อพูดถึงอาหารพื้นบ้านของจังหวัดจันทบุรี หลายคนอาจนึกถึงผลไม้หรืออาหารทะเล แต่สำหรับวัฒนธรรมการกินของชาวจันทบุรี ก็ยังมีอีกหลายอย่างที่น่าสนใจ หนึ่งในนั้นก็คือภูมิปัญญาในครัวเรือนที่สะท้อนวิถีชีวิตของคนริมทะเล อย่างการ “ฉ็อง”
.
คำว่า “ฉ็อง” ในภาษาถิ่นจันท์ ซึ่งเล่ากันว่าเป็นสำเนียงเหน่อที่มาจากคำว่า “ชง” คำนี้ถูกใช้ในบริบทของชื่ออาหารด้วยอย่าง “หอยฉ็อง”
หอยฉ็องเป็นเมนูที่เกิดจากความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ชายฝั่งและป่าชายเลนจันทบุรี โดยนิยมนำหอยพอก (เล่าว่าอร่อยและนิยมมากที่สุด) หอยแครง หอยแมลงภู่ มาปรุง วัตถุดิบจะถูกเตรียมอย่างง่าย ๆ ก่อนปรุงรสด้วยเครื่องสมุนไพรท้องถิ่น เช่น ตะไคร้ ใบมะกรูด พริกขี้หนู หอม และผักชีฝรั่ง เติมน้ำปลาและความเปรี้ยวจากมะปี๊ดหรือมะนาว
.
เมื่อคลุกเคล้าหอยกับเครื่องปรุงแล้ว ก็จะเข้าสู่วิธีการ “ฉ็อง” ซึ่งวิธีการฉ็องคือการนำวัตถุดิบสด เช่น หอย กุ้ง หรืออาหารทะเล มาปรุงสุกในน้ำร้อนจัดที่ยกออกจากเตาแล้ว คนจนเนื้อสัตว์สุกพอดี โดยไม่ปล่อยให้เดือดต่อเหมือนกับการชงกาแฟ ซึ่งเขาบอกกันว่าวิธีนี้ช่วยรักษาความหวานตามธรรมชาติของวัตถุดิบ ทำให้เนื้อสัมผัสนุ่ม และไม่เสียรสชาติ
.
หลังจากสุกแล้วก็จะได้น้ำซุปรสกลมกล่อมคล้ายต้มยำ แต่ยังคงความหวานของเนื้อหอยไว้ รับประทานกับข้าวสวยร้อน ๆ หรือกินคู่กับ “น้ำพริกเกลือ” ก็ยิ่งเพิ่มรสจัดจ้านแบบพื้นบ้านเข้ากัน
.
กรรมวิธีการทำอาหารด้วยวิธีการฉ็องแบบคนเมืองจันท์นี้อาจจะไม่ได้เป็นอะไรที่พบเห็นได้บ่อยมากนักสำหรับคนต่างถิ่นแบบเรา ๆ ซึ่งก็นับว่าเป็นอีกหนึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมการกินของคนในพื้นที่ได้อย่างน่าสนใจ จึงไม่แปลกใจที่จะได้รับการยกย่องให้เป็นอาหาร “1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น” ของจังหวัดจันทบุรี
