หากพูดถึง “โนรา” ศิลปะการแสดงพื้นบ้านอันทรงคุณค่าของภาคใต้ หลายคนอาจนึกถึงท่ารำอันอ่อนช้อย เสียงดนตรีที่เร้าใจ และเครื่องแต่งกายสีสันสดใสที่โดดเด่นสะดุดตา แต่รู้หรือไม่ว่า เครื่องประดับชิ้นสำคัญที่สุดของโนรา กลับอยู่บนศีรษะของผู้แสดง
.
สิ่งนั้นคือ “เทริดโนรา” เครื่องทรงศักดิ์สิทธิ์ที่เปรียบเสมือนสัญลักษณ์แห่งครูบาอาจารย์ ความศรัทธา และจิตวิญญาณของศิลปะโนราที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน
.
ในอดีต คณะโนราแต่ละคณะมักมีเทริดเพียงยอดเดียว เพราะเชื่อกันว่าเทริดเป็นที่สถิตของครูโนรา จึงถือเป็นของสูงและเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์อย่างยิ่ง ผู้ที่จะสวมเทริดได้ต้องผ่านพิธีกรรมสำคัญ เช่น พิธีผูกผ้าใหญ่ครอบเทริด หรือพิธีสอดเครื่องเสียก่อน ขณะสวมเทริด ผู้แสดงจะไม่กราบไหว้ผู้ใด เพราะถือว่าเทริดมีสถานะเสมือนมงกุฎแห่งกษัตริย์ ต้องถอดออกก่อนจึงจะสามารถกราบไหว้ได้
.
ลักษณะของเทริดโนรามีความงดงามเป็นเอกลักษณ์ คล้ายมงกุฎทรงสูง ปลายยอดเรียว ประดับด้วยกระจัง ดอกไม้ไหว หูเทริด และลวดลายอันวิจิตรบรรจงรอบองค์เทริด นักวิชาการสันนิษฐานว่า เทริดอาจมีต้นกำเนิดจากรัดเกล้าหรือศิราภรณ์ของกษัตริย์ในสมัยโบราณ ซึ่งอิทธิพลทางศิลปกรรมได้แพร่กระจายลงสู่ภาคใต้ และหลอมรวมเข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่นจนกลายเป็น “เทริดโนรา” ที่เราเห็นในปัจจุบัน
.
ความพิเศษอีกประการหนึ่ง คือเทริดไม่ได้สร้างขึ้นจากวัสดุเพียงชนิดเดียว แต่ประกอบด้วยองค์ประกอบมากมาย ทั้งเพดานเทริด ตัวเทริด หูเทริด ยอดเทริด กระจัง ดอกไม้ไหว และด้ายมงคล โดยช่างฝีมือจะเลือกใช้ไม้ที่มีชื่อเป็นมงคล เช่น ไม้รัก ไม้ยอ หรือไม้ทองหลาง มาสร้างสรรค์อย่างประณีตทีละชิ้น ก่อนประดับด้วยกระจกสีและลวดลายต่าง ๆ จนเกิดเป็นผลงานศิลปกรรมที่งดงามราวเครื่องทรงชั้นสูง
.
แม้ปัจจุบันการแสดงโนราจะมีทั้งในพิธีกรรมอย่าง “โนราโรงครู” และการแสดงเพื่อความบันเทิง แต่เทริดก็ยังคงเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่สะท้อนรากเหง้าทางวัฒนธรรม ความเคารพต่อครู และภูมิปัญญาของชาวใต้ได้อย่างลึกซึ้ง
