ผ้าไหมมัดหมี่จากบ้านเล็ก ๆ ในอำเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร 
อาจดูเป็นเพียงงานทอผ้าธรรมดาในสายตาคนภายนอก แต่ใครจะรู้ว่า…ผืนผ้าเหล่านี้เคยอยู่ใน “เหตุการณ์ประวัติศาสตร์” ที่ทำให้ชาวบ้านธรรมดา ๆ อย่าง ยายทุ้ม และ ยายไท้ แสงวงศ์ กลายเป็น“ครูของสมเด็จพระพันปีหลวง”
และเป็นต้นกำเนิดของงานหัตถกรรมไทยที่สืบต่อมาจนถึงวันนี้
.
เมื่อผ้าหนึ่งผืน เปลี่ยนชีวิตทั้งหมู่บ้าน 
ย้อนไปเมื่อปี พ.ศ. 2525 พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินถึงบ้านหนองแข้ เมื่อทอดพระเนตรเห็นผ้าไหมมัดหมี่ที่ยายไท้กับยายทุ้มสวมใส่ลายงดงาม ประณีต และสะท้อนภูมิปัญญาอีสานแบบแท้จริง ทำให้พระองค์ทรงสนพระราชหฤทัยเป็นอย่างยิ่ง
เมื่อพระองค์รับสั่งขอซื้อผ้าผืนนั้น ยายไท้ ด้วยความเกรงใจและตกใจรีบตอบว่า
“ขายไม่ได้เจ้าค่ะ ฉันมีผืนเดียว แต่ถ้าอยากได้ ต้องตามไปดูที่บ้าน ยังมีอีกหลายผืน”
พระองค์จึงตรัสอย่างอ่อนโยนว่า “วันหน้าฉันจะไปซื้อนะ” ไม่มีใครคิดว่าพระองค์จะเสด็จจริง
.
และแล้ว…วันนั้นก็มาถึง
วันหนึ่ง ขบวนรถพระที่นั่งขับเข้าหมู่บ้านโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ประชาชนตกตะลึงทั้งหมู่บ้าน พระองค์เสด็จฯ ตามหาบ้านของตระกูลแสงวงศ์ เพื่อทำตาม “สัญญาใจ” ที่รับสั่งไว้ พระองค์เสด็จขึ้นบ้านไม้เก่า ๆ ที่ทรุดโทรมใกล้พัง ประทับนั่งอย่างไม่ถือพระองค์ และทรงพระราชทานเงินค่าผ้าไหมให้กับยายทั้งสองท่ามกลางความปลื้มปีติ ถือเป็นเหตุการณ์ที่ทั้งหมู่บ้านไม่มีวันลืม
.
ก่อนเสด็จกลับ พระองค์ทรงพระราชทาน ฉลองพระองค์สีม่วง 
ให้เป็นต้นแบบสำหรับทอผ้า
ถือเป็นพระกุศโลบายในการ “ฝากงาน” เพื่อให้ชาวบ้านมีรายได้และยังคงสืบสานลวดลายโบราณไม่ให้สูญหาย
.
จากวันนั้น… บ้านหนองแข้ก็ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
ด้วยพระปรีชาญาณยาวไกล พระองค์รับสั่งว่า “บ้านหนองแข้…ไม่ได้เป็นศูนย์ศิลปาชีพ แต่เป็น ‘ครูของฉัน’ ” คำรับสั่งนั้น เป็นเหมือนแสงสว่างให้ชุมชนแห่งนี้ กลายเป็นต้นแบบของการทอผ้าไหมสายโบราณ ที่ผสานงานฝีมือเข้ากับความภาคภูมิใจอย่างงดงาม
พระองค์ยังให้จัดประกวดผ้าไหมเป็นประจำ เพื่อส่งเสริมให้ชาวบ้านทอผ้าโบราณปีละอย่างน้อย 1 ชิ้นเป็นจุดเริ่มต้นของ “โครงการศิลปาชีพ” ที่กลายเป็นหัวใจสำคัญในการฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรมไทยทั่วประเทศ 
.
ผืนไหมของราชินี…ที่ยังหายใจอยู่ในปัจจุบัน
ผ้าไหมมัดหมี่แบบฉลองพระองค์ของสมเด็จพระพันปีหลวง ที่ยายไท้ทอขึ้นตามพระราชประสงค์ ถูกเก็บรักษาและจัดแสดงอยู่ที่ หอสุพรรณ-พัสตร์ ภายในอาคารพระมิ่งมงคล สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) อ.บางไทร จ.อยุธยา
