พูดถึงเกาะลันตา แน่นอนว่าเป็นอีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงและดึงดูดชาวต่างชาติจำนวนมหาศาลให้เดินทางมาเยี่ยมชม ตลอดจนเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่มีอัตราการเติบโตของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวสูงเป็นอันดับต้น ๆ ของประเทศ แน่นอนว่าลันตาเต็มไปด้วยที่เที่ยวมากมาย ตั้งแต่ทางธรรมชาติไปจนถึงทางประวัติศาสตร์อย่างเช่นชุมชนเมืองเก่าลันตา ที่เต็มไปด้วยเรื่องราวมากมาย
ชุมชนเมืองเก่าลันตา หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ชุมชนศรีรายา” หรือ “Lanta Old Town” ในหมู่นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ เป็นอัญมณีแห่งประวัติศาสตร์ที่ซ่อนตัวอยู่บนเกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่ ชุมชนชาวประมงแห่งนี้มีอายุกว่า 500 ปี และเป็นตัวอย่างที่สมบูรณ์แบบของการอยู่ร่วมกันอย่างสมานฉันท์ของหลากหลายเชื้อชาติ ทั้งชาวไทยพุทธ ชาวไทยจีน ชาวไทยมุสลิม และชาวเลอูรักลาโว้ย ได้ร่วมสานต่อวิถีชีวิตร่วมกันมานานหลายศตวรรษ
การอพยพของแต่ละกลุ่มเกิดขึ้นอย่างเป็นระบบและปราศจากความขัดแย้ง เมื่อกลุ่มใหม่เข้ามา กลุ่มเก่าจะค่อย ๆ ขยับออกไปยังพื้นที่ใกล้เคียง แต่ยังคงรักษาความสัมพันธ์อันดีร่วมกัน เมืองเก่าลันตามีการอนุรักษ์ความเป็นเมืองเก่าเอาไว้ผ่านสถาปัตยกรรม เช่น “บ้านยาวแห่งเกาะลันตา” ที่เป็นห้องแถวไม้ 2 แถวหันหน้าเข้าหากัน มีถนนคั่นกลาง ซีกหนึ่งหันหน้าออกทะเลและสร้างติดพื้นดิน ส่วนอีกซีกหันหลังให้ทะเลและยื่นยาวออกไปในน้ำ ด้วยเสาไม้สูงรองรับ
ประวัติศาสตร์ของชุมชนแห่งนี้ไม่ได้ราบรื่นเสมอไป ประสบกับภัยธรรมชาติหลายครั้ง หนึ่งในนั้นก็คือเหตุการณ์สึนามิเมื่อปี 2004 โดยหลังเหตุการณ์นั้น โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) เข้ามาสนับสนุนร่วมกับชุมชนในการฟื้นฟู ส่งผลให้เกิด “พิพิธภัณฑ์ชุมชนชาวเกาะลันตา” ในอาคารที่ว่าการอำเภอเดิม ซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมไม้สองชั้นแบบเดียวที่เหลืออยู่ในประเทศไทย
ในอดีต ศรีรายาเป็นเมืองท่าที่เจริญรุ่งเรืองบนเส้นทางคมนาคมทางทะเลเลียบฝั่งอันดามัน เป็นจุดแวะพักของเรือโดยสารและเรือสินค้าระหว่างจังหวัดต่าง ๆ รวมทั้งเป็นด่านเก็บภาษีทางน้ำขนาดเล็ก และจุดติดต่อค้าขายกับต่างประเทศ เมื่อมีการตัดถนนเพชรเกษมและการคมนาคมทางบกเข้ามาแทนที่ ความสำคัญของเมืองท่าจึงลดลง ชุมชนเปลี่ยนไปทำสวนและรับราชการ จนกระทั่งเกาะลันตากลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ตลาดศรีรายาจึงกลับมาคึกคักอีกครั้งด้วยธุรกิจการท่องเที่ยว
วันนี้ เมืองเก่าลันตาได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวชาวสแกนดิเนเวีย ด้วยความหลากหลายของระบบนิเวศ วัฒนธรรม และแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนตามยุทธศาสตร์ “Lanta Go Green” ทำให้เกาะลันตากลายเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ท่องเที่ยวที่มีความหลากหลายสูง ตลอดจนมีลักษณะของความเป็นพิพิธภัณฑ์มีชีวิตที่ความเก่าสามารถอยู่ร่วมกับความเป็นสมัยใหม่ได้อย่างกลมกลืนน่าชม
