“ถ้วยทรงบัวสูง” ถ้วยเล็ก แต่เก็บกลิ่นซาและวัฒนธรรมไว้ครบถ้วน

อย่าดูถูกถ้วยชาขนาดจิ๋ว เพราะถ้วยหนึ่งใบ อาจซ่อนกลิ่นหอมของชาและเรื่องราวของประวัติศาสตร์เอาไว้มากมาย

.

ถ้วย “ทรงบัวสูง” หรือที่ในตำราจีนเรียกกันว่า “ถ้วยทรงระฆัง” (Bell-Shaped Cup – 钟形杯 / zhōng xíng bēi) คือหนึ่งในถ้วยชารูปทรงคลาสสิกที่คนรักชาตัวจริงต้องรู้จัก

.

กำเนิดในสยาม ยุครัชกาลที่ 4 ในชุดน้ำชาสี่อย่างแบบไทย ที่นิยมใช้กันในราชสำนักไทยช่วงรัชกาลที่ 4 ถ้วยชาที่ใช้มักมีปากผายออก คล้ายกลีบดอกบัวบาน งดงามละเมียดละไมแบบไทยแท้ จึงได้ชื่อว่า “ถ้วยทรงบัว”

.

ถ้าเป็นแบบไม่มีขอบรองฐาน เรียกกันว่า “ถ้วยล้มลุก” หรือ “ถ้วยก้นลุ่น” แต่ถ้ามีขอบตั้งฐาน ก็จะเรียกว่า “ถ้วยทรงบัว” อย่างสมบูรณ์ ซึ่งแยกย่อยได้เป็น 3 แบบ แบบเตี้ย แบบปกติ และแบบ “สูง” ซึ่งหายากและใช้เฉพาะโอกาสพิเศษ

.

ฟังก์ชันที่มากกว่าแค่ความสวย ทรงสูงและเนื้อบางของถ้วยนี้มีเหตุผล

เนื้อบางดุจเปลือกไข่ (Eggshell Porcelain) ทำให้สัมผัสได้ถึงความละเอียดของเครื่องปั้นดินเผาและถ่ายทอดอุณหภูมิได้อย่างสมดุล

ปากถ้วยที่แผ่ออกเล็กน้อย ช่วยให้กลิ่นชา “กองอยู่ในถ้วย” แล้วปล่อยออกอย่างนุ่มนวล ขณะยกขึ้นจิบ

ลำถ้วยสูง ทำให้น้ำชาสัมผัสอากาศน้อย เก็บความร้อนได้นานกว่า ช่วยให้ชาไม่เย็นเร็วเกินไป

.

เหมาะกับชากลิ่นหอมเป็นพิเศษ ไม่ใช่ทุกชาจะเหมาะกับถ้วยนี้ แต่ชาที่ใช้ได้ผลดีมากคือชา “กลิ่นหอมซับซ้อน” เช่น

เหยียนฉา (岩茶) หรือชาอู่หลงแบบเข้ม

ตานฉง (单枞) ชาจีนที่มีกลิ่นผลไม้หรือดอกไม้

ชาไต้หวัน ที่มีบุคลิกกลิ่นเฉพาะตัว เช่น Dong Ding หรือ Alishan

.

ถ้วยเดียว สะท้อน 3 วัฒนธรรม ถ้วยทรงบัวสูงเป็นการผสมผสานระหว่าง

ความประณีตแบบไทย – ด้วยชื่อ “ทรงบัว” และการจัดชุดสี่อย่างในราชสำนัก

ความละเอียดแบบจีน – ด้วยการใช้ชื่อแบบ “ทรงระฆัง” และการเน้นสมดุลของรส-กลิ่น-อุณหภูมิ

ความพิถีพิถันแบบตะวันออก – ผ่านการออกแบบที่เน้น การฟังชา มากกว่า การดื่มชา เพียงอย่างเดียว

.

ของสะสมที่มีชีวิตในปัจจุบัน ถ้วยทรงบัวสูงกลายเป็น ของสะสม ที่นักดื่มชาหรือผู้สะสมเครื่องถ้วยนิยม เพราะเป็นทั้งงานศิลป์และภาชนะใช้งานจริง หากเป็นถ้วยโบราณ หรือ ทำจากเครื่องเบญจรงค์ หรือ เครื่องเคลือบจีนโบราณ ก็จะยิ่งมีมูลค่าเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัว