คุณเคยเห็นหนังสือที่ไม่มีปกไหม? แล้วถ้าหนังสือเล่มนั้นคือ “คัมภีร์ใบลาน” ที่บรรจุภูมิปัญญาและคำสอนโบราณล่ะ 
.
คำตอบคือ “มีปก” แต่ไม่ใช่แบบที่เราคุ้นเคย เพราะคัมภีร์ใบลานนั้นต้องอาศัย “ไม้ประกับ” มาเป็นผู้ปกป้องและค้ำจุนไว้ไม่ให้หักพับหรือเสียหาย 
.
ไม้ประกับ คือแผ่นไม้เนื้อแข็ง 2 แผ่นที่ถูกวางขนาบหน้าและหลังของคัมภีร์ใบลาน 
เพื่อให้คัมภีร์ทั้งผูก (หรือหลายสิบผูก) อยู่ตัว แข็งแรง ไม่บิดงอหรือฉีกขาดง่าย ไม้ที่ใช้ทำมักเป็นไม้สักหรือไม้จันทน์ – ไม้ชั้นดีที่ทนทานและมีคุณค่าทางวัฒนธรรม 
.
สิ่งที่น่าทึ่งคือ ไม้ประกับของชาวล้านนาโบราณไม่ได้เป็นเพียงไม้แผ่นเรียบๆ ธรรมดาเท่านั้น แต่ยังแฝงด้วยงานศิลป์อย่างล้ำลึก ลวดลายบนไม้ประกับจะถูกตกแต่งอย่างงดงามและประณีต ทั้ง ลายรดน้ำ, ประดับกระจก, แกะสลัก, ลงรัก, ปิดทองโดยจะตกแต่งให้เหมือนกันทั้งสองด้าน สะท้อนถึงความสมดุลและศรัทธาในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ 
.
ความยาวของคัมภีร์ใบลานแต่ละเรื่องนั้นไม่เท่ากัน จึงมีจำนวน “ผูก” (มัดใบลาน) มากน้อยต่างกัน แต่ไม่ว่าจะยาวแค่ไหน ไม้ประกับทั้ง 2 แผ่น ก็จะทำหน้าที่เหมือน “เกราะ” คุ้มครององค์ความรู้โบราณเหล่านั้นไว้เสมอ
.
น่าเสียดายที่วันนี้… งานช่างฝีมือในการทำไม้ประกับกำลังจะเลือนหายไปจากความทรงจำของคนรุ่นหลัง 
ช่างที่มีความรู้และฝีมือด้านนี้หลงเหลืออยู่น้อยมาก การอนุรักษ์จึงไม่ใช่เพียงการเก็บไม้ไว้ในพิพิธภัณฑ์ แต่ต้อง “ปลุกชีวิต” ให้คนรุ่นใหม่รู้จักคุณค่า และหันมาเรียนรู้การสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมนี้อีกครั้ง 
.
เพราะไม้ประกับไม่ใช่แค่ไม้… แต่มันคือ “เงาเฝ้าดูแล” ของภูมิปัญญาแห่งอดีตที่ยังคงมีลมหายใจอยู่ในปัจจุบัน 
