“นวลเจ้าพี่เอย คำน้องเอ่ยล้ำคร่ำครวญ ถ้อยคำเหมือนจะครวญ ใจพี่หวนครวญคร่ำอาลัย” เพลงน้ำตาแสงไต้ นับว่าเป็นอีกหนึ่งเพลงอมตะนิรันดร์กาลที่ผูกยึดโยงกับ พันท้ายนรสิงห์ เรื่องราวของนายท้ายเรือผู้ซื่อสัตย์ และยินยอมที่จะโดนประหารตามกฏมณเฑียรบาลถึงแม้ว่าพระเจ้าเสือจะทรงพระราชทานอภัยโทษก็ตาม แต่อย่างไรก็ดี เรื่องราวของพันท้ายนรสิงห์ยังคงเป็นที่ถกเถียงอยู่ดีว่า มันเป็น “เรื่องจริง” หรือว่าเป็นแค่ “ตำนาน” กันแน่?
เรื่องของตำแหน่งนายพันท้ายนี้เป็นอะไรที่มีจริงอยู่แล้วในประวัติศาสตร์ แต่ถ้าพูดถึงเรื่องของนายพันท้ายที่ขับเรือชนจนตองโทษประหารนี้ ไม่ได้มีบันทึกเอาไว้มากมายนั้น ถ้าหากว่ากันด้วยหลักฐานร่วมสมัยกันนั้นก็ต้องบอกว่าไม่มี มีแต่ปรากฎในเนื้อหาสมัยหลัง ซึ่งที่ชัดเจนที่สุดก็คือพระราชพงศาวดารฉบับบริติชมิวเซียม ที่ระบุว่าเป็นเล่มที่กรมพระราชวังบวรฯ (คือพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย) ได้ทูลเกล้าถวายแด่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ซึ่งมีเนื้อหาระบุถึงเรื่องราวของพันท้ายนรสิงห์อย่างชัดเจน แต่กลับกัน เรื่องนี้ไม่ปรากฎในพระราชพงศาวดารฉบับอื่น ๆ ในยุคก่อนหน้าอย่างฉบับพันจันทนุมาศ ก็ไม่ได้ปรากฎการกล่าวถึงเรื่องราวดังกล่าว
ด้วยความที่ปรากฎเพียงแค่ในเอกสารที่เขียนชำระขึ้นสมัยหลัง ทำให้นักวิชาการจำนวนหนึ่งตั้งข้อสังเกตว่าอาจจะเป็นเรื่องที่เขียนแทรกเข้ามาด้วยวัตถุประสงค์บางอย่าง ในขณะเดียวกันก็มีผู้ที่เชื่อว่าเนื้อหาในพระราชพงศาวดารฉบับดังกล่าวนั้นแต่ทั้งนี้เรื่องราวพันท้ายนรสิงห์อื่น ๆ ที่ลึกไปกว่าเนื้อหาในช่วงที่เรือพระที่นั่งชนกิ่งไม้ใหญ่นี้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของชื่อเดิมของพันท้ายนรสิงห์ที่ว่าชื่อสิน รวมไปถึงชื่อของแม่นวลผู้เป็นภรรยานี้ เป็นเนื้อหาที่คนไทยเรารับมาจากบทละครของพระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล ที่ถูกทำเป็นละครเวทีในปี 2488 ต่างหาก
ในพระราชพงศาวดารระบุถึงการตั้งศาลเพียงตาให้แก่พันท้ายนรสิงห์ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ศาลพันท้ายนรสิงห์ที่คลองโคกขามในปัจจุบันนี้เป็นศาลที่ถูกสร้างขึ้นมาโดยพระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคลเอง และเป็นศาลที่เก่าแก่ที่สุดที่อุทิศให้แก่พันท้ายนรสิงห์ไป ยังเสริมสร้างการมีตัวตนอยู่จริงของพันท้ายนรสิงห์เข้าไปใหญ่ โดยนอกจากศาลพันท้ายนรสิงห์ที่พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคลสร้างแล้ว ก็ยังมีอีกศาลหนึ่งที่อุทยานประวัติศาสตร์พันท้ายนรสิงห์ซึ่งเชื่อว่าจริงเหมือนกัน
เรื่องราวของพันท้ายนรสิงห์ยังคงเป็นเรื่องราวที่กำกวมและหลงเหลือหลักฐานทางประวัติศาสตร์ก็เพียงเฉพาะที่ถูกชำระมาในยุคหลัง แต่ถึงอย่างนั้นคนไทยในปัจจุบันก็ได้ปักใจเชื่อในตัวของพันท้ายนรสิงห์ไปแล้วจากการที่ศึกษามาในบทเรียน และจากการหยิบมาทำเป็นละคร ทำให้เรื่องราวของพันท้ายนรสิงห์ยังคงถูกเล่าขานสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน
.
#ที่โปรดepisodeเที่ยวกัน#สมุทรสาคร#ประวัติศาสตร์#ตำนาน#BBL#BangkokBank#กรุงเทพ
