ภาพพระสุนทรีวาณี 
ถือเป็นภาพนิมิตที่เกิดขึ้นกับสมเด็จพระวันรัต (แดง สีลวฑฒโนมหาเถร)
.
อดีตเจ้าอาวาสวัดสุทัศนเทพวราราม ผู้เป็นพระอุปัชฌาย์ของ สมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทโว) 
และ สมเด็จพระสังฆราช (อยู่ ญาโณทยมหาเถร) 
ท่านให้หมื่นศิริธัชสังกาศวาดขึ้น และตั้งไว้ที่หัวนอน พร้อมเจริญพระคาถานี้เป็นประจำ
.
เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทอดพระเนตรภาพพระสุนทรีวาณี ทรงประทับใจอย่างยิ่ง และทรงพระราชดำริว่าน่าจะมีต้นเค้าจากคติมหายาน ที่ผสมผสานกับเถรวาท พระองค์จึงโปรดให้สมเด็จฯ กรมพระยานริศรานวัดติวงศ์ สืบค้นที่มา 
.
นอกจากนี้ ในครั้งที่พระองค์จะเสด็จประพาสยุโรป ทรงปรารภถึงความวิตกเรื่องสวัสดิภาพ สมเด็จพระวันรัต (แดง) จึงถวายคำแนะนำให้ทรงบริกรรมคาถาพระสุนทรีวาณี ซึ่งช่วยระงับพระราชวิตก และนำพาให้การเจริญสัมพันธไมตรีสำเร็จลุล่วง 
.
พระคาถาศักดิ์สิทธิ์ “มุนินท วทนมพุช คพภสมุภว สุนทรี ปาณีนํ สรณํ วาณี มยุห์ ปิณยต์ มนํ” แปลความว่า พระสุนทรีวาณี ผู้เกิดจากดอกบัว ซึ่งเป็นโอษฐ์ของพระพุทธเจ้า เป็นที่พึ่งแห่งสรรพสัตว์ และยังใจของผู้เจริญคาถานี้ให้เปี่ยมด้วยปัญญา 
.
มีความเชื่อว่าผู้ท่องพระคาถานี้จะเกิดปัญญาเฉียบแหลม จดจำพระไตรปิฎกได้แม่นยำ บัณฑิตโบราณต่างใช้คาถานี้ก่อนศึกษาเล่าเรียน อีกทั้งในยุครัตนโกสินทร์ มีสมเด็จพระสังฆราชถึง 3 พระองค์ และพระมหาเถระจำนวนมากที่สวดพระคาถานี้เป็นประจำ
.
สัญลักษณ์และความหมาย
เทพธิดาประทับบนดอกบัว – แทนพระไตรปิฎก ซึ่งเป็นแก่นแท้ของพระพุทธศาสนา
พระหัตถ์ขวากวัก – แสดงธรรมคุณข้อ “เอหิปัสสิโก” เชื้อเชิญให้มาศึกษาและปฏิบัติ
พระหัตถ์ซ้ายทรงแก้ววชิระ – สื่อถึงพระนิพพาน ซึ่งเป็นจุดหมายสูงสุด
มนุษย์ซ้ายขวาบนดอกบัว – แทนอัครสาวกของพระพุทธเจ้า
นาค – สื่อถึงพระอรหันต์ ผู้หลุดพ้นจากกิเลส
พรหม เทวดา และสัตว์ต่าง ๆ – แทนสรรพสัตว์ในกามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิ
สระน้ำ – เปรียบกับสังสารวัฏ วัฏจักรแห่งการเวียนว่ายตายเกิด
.
ต่อมาในปี พ.ศ. 2564 พระสุนทรีวาณี (ลอยองค์) ได้ถูกสร้างขึ้นเป็นครั้งแรกและทำพิธีเททองพุทธาภิเษกโดย พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ โดยมี นายปัญญา วิจินธนาสาร ศิลปินแห่งชาติ เป็นผู้ออกแบบ
.
ในคติวัชรยาน พระสุนทรีวาณีมีความคล้ายคลึงกับพระนางตารา ผู้เป็นสัญลักษณ์แห่งมหากรุณา ที่อ่อนโยนดุจมารดา พุทธศาสนาฝ่ายวัชรยานถือว่าพระนางตารา เป็นมารดาของความเป็นพุทธะ ดังนั้น การบูชาพระสุนทรีวาณี จึงเปรียบเสมือนการบูชาพระธรรม อันเป็นเส้นทางสู่ มหาปัญญาและมหากรุณา
.
หากมีศรัทธาต่อพระสุนทรีวาณี คือ การแสดงความเคารพต่อพระธรรมอันงดงาม ซึ่งเป็นแสงนำทางสู่การพ้นทุกข์
