“วัดอุโมงค์” จากคติวัดถ้ำสู่วัดทรงแปลกตา

วัดก็มีมากมายหลายแบบ ตั้งแต่วัดที่เป็นวัดธรรมดา ๆ แบบที่เราคุ้นตา ไปจนถึงวัดที่อาจจะมีรูปแบบหน้าตาการสร้างสถาปัตยกรรมที่แปลกแหวกแนวไปบ้าง หนึ่งในรูปแบบวัดที่ดูแปลกตาและน่าสนใจก็อย่างเช่นรูปแบบอย่าง “วัดอุโมงค์” เป็นต้น

วัดอุโมงค์ที่จังหวัดเชียงใหม่ ในอดีตนับว่าเป็นวัดป่าอรัญญิกที่ใหญ่ที่สุดในสมัยของพญามังราย เป็นวัดที่เก่าแก่คู่เวียงเชียงใหม่มาอย่างยาวนาน แต่ทำไมถึงต้องสร้างเป็นอุโมงค์ล่ะ?

คติการสร้างอุโมงค์ในพระพุทธศาสนา เป็นคติที่ค่อนข้างเก่าแก้่ โดยมีต้นกำเนิดมาจากคติวัดถ้ำ ก่อนที่จะได้รับการเผยแพร่ไปทั่ว โดยในส่วนของวัดอุโมงค์นั้นก็มีการสันนิษฐานกันว่าเป็นคติที่เรารับมาจากฝั่งข้างพม่าอีกทีหนึ่ง ซึ่งที่เมืองพุกามมีวัดถ้ำจันสิทธา อันเป็นวัดเถรวาทเหมือนกัน โดยลักษณะการก่ออุโมงค์เป็นซุ้มโค้ง เป็นอิทธิพลจากวิศวกรรมของชาวโรมันที่นำเข้ามายังอนุทวีปอินเดีย แล้วล้านนาน่าจะรับมาจากทางพม่าอีกต่อหนึ่ง

ภายในอุโมงค์ของวัดอุโมงค์ ก็มีวิธีการแบ่งใช้สอยไม่ต่างกันจากวัดถ้ำ โดยมีเวิ้งห้องแต่ละห้องที่เป็นเสมือนกับสถานที่ปลีกวิเวกสำหรับนั่งวิปัสสนากรรมฐานและเดินจงกรมเป็นหลัก ภายในมีภาพจิตรกรรมเล่าเรื่อง ซึ่งไม่ได้เป็ภาพชาดกเหมือนวัดทั่วไป หากแต่มีลักษณะคล้ายว่าเป็นภาพประดับตกแต่งเฉย ๆ มากกว่า ตัวจิตรกรรมลบเลือนไปมากเนื่องจากว่าตัวของช่างไม่ได้รองพื้นก่อนเขียน โดยลวดลายก็หลากหลายตั้งแต่ลายจีนไปจนถึงลายพม่า สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมในช่วงเวลาดังกล่าวได้เป็นอย่างดี

แต่ถึงแม้ว่าภาพภายในจะเลือนลาง แต่ถ้าเราออกมาข้างนอกเองก็จะมีในส่วนของอาคารศูนย์การเรียนรู้ศิลปะโบราณและวิทยาศาสตร์ล้านนา ที่มีการจำลองภาพในอุโมงค์ตลอดจนมีนิทรรศการบอกเล่าถึงประวัติความเป็นมาของวัดด้วย ใครที่สนใจก็สามารถตามไปดูได้ตามพิกัดด้านล่างนี้