ผ้าตาโถง เป็นผ้านุ่งลายตารางขนาดใหญ่ นุ่งเป็นผ้าโจงกระเบนกันมาแต่โบราณ เป็นลวดลายพื้นฐานที่พบเห็นได้ทั่วไป ในอดีตคนไทยใช้ผ้าลายชนิดนี้กันมาก ซึ่งสมัยโบราณคำว่าใหญ่นั้นมักจะเรียกว่า “โถง” หรือลายตาทแยงใช้เป็นผ้านุ่งของผู้ชายคล้ายผ้าโสร่ง
.
ลักษณะเด่นของผ้าตาโถง คือ ลายตาราง หรือ “ลายตาทแยง” ซึ่งถูกทอให้เป็นกรอบสี่เหลี่ยมที่โดดเด่น ลายนี้แตกต่างจากลายผ้าโสร่งธรรมดาของผู้ชายที่เราเห็นทั่วไป เนื่องจากการทอแบบพิเศษที่ให้ความรู้สึกหนักแน่นและชัดเจนมากขึ้น ผ้าตาโถง ยังมีการเพิ่มสีสันที่สดใสหลากหลายสี ทำให้ดูมีชีวิตชีวาและทันสมัยมากกว่าผ้าโสร่งไหม หรือผ้าโสร่งธรรมดาของผู้ชาย ผ้าชนิดนี้มักถูกใช้นุ่งเป็นโจงกระเบนหรือใช้ในชีวิตประจำวัน เนื่องจากเนื้อผ้าโปร่งสบายและทนทานเหมาะกับสภาพอากาศร้อนชื้นของไทย
.
ผ้าตาโถง ไม่เพียงแต่เป็นเครื่องนุ่งห่มในชีวิตประจำวัน แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางวัฒนธรรม ที่สะท้อนถึงการออกแบบและความชำนาญในการทอผ้าของช่างฝีมือในท้องถิ่น การทอลายตารางต้องอาศัยความประณีตและความรู้ในการจับคู่สีและการจัดวางลายอย่างถูกต้อง ผ้าตาโถงจึงเป็นตัวแทนของภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมารุ่นต่อรุ่น
.
ในปัจจุบัน ผ้าตาโถงยังคงมีบทบาทในการแต่งกายแบบดั้งเดิมของชาวไทยบางกลุ่ม โดยเฉพาะในงานประเพณีและงานพิธีทางศาสนา ผ้าตาโถง ได้รับการพัฒนาทั้งในด้านลวดลายและการออกแบบเพื่อให้ทันสมัยและเข้ากับการใช้งานในปัจจุบัน ผ้าตาโถง จึงถือเป็นมากกว่าแค่ผ้าผืนหนึ่ง แต่ยังเป็นตัวแทนของประเพณี วัฒนธรรม และภูมิปัญญาที่ถูกสืบทอดมาตลอดหลายร้อยปี
