ปลาหิน หรือหินแกะสลักรูปปลา 
เป็นงานศิลปหัตถกรรมที่โดดเด่นของไทย ซึ่งแสดงถึงความเชื่อมโยงอันลึกซึ้งระหว่างธรรมชาติ ศิลปะ และวัฒนธรรม
.
ประวัติความเป็นมาของปลาหินนั้นมีรากฐานมาจากชุมชนริมน้ำในภาคกลางของประเทศไทย โดยเฉพาะในจังหวัดอ่างทอง ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นแหล่งผลิตปลาหินที่มีชื่อเสียง
.
เรื่องเล่าท้องถิ่นกล่าวว่า การแกะสลักปลาหิน เริ่มต้นขึ้นเมื่อประมาณ 200 ปีก่อน เมื่อชาวบ้านพบก้อนหินที่มีรูปทรงคล้ายปลาตามธรรมชาติในแม่น้ำเจ้าพระยา 
พวกเขาจึงนำมาแกะสลักเพิ่มเติมให้มีรายละเอียดมากขึ้น กลายเป็นงานศิลปะที่มีเอกลักษณ์ ต่อมาได้พัฒนาเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับชุมชน และกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น 
.
กระบวนการสร้างปลาหิน เริ่มจากการคัดเลือกหินที่มีรูปทรงเหมาะสม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นหินปูนหรือหินทรายที่พบในแม่น้ำ ช่างฝีมือจะใช้ความชำนาญในการมองเห็นรูปทรงปลาที่แฝงอยู่ในก้อนหิน 
จากนั้นจึงเริ่มแกะสลักด้วยเครื่องมือพื้นฐาน เช่น สิ่ว ค้อน และเหล็กแหลม เพื่อให้เกิดรายละเอียดของเกล็ด ครีบ และใบหน้าปลา บางชิ้นอาจใช้เวลาแกะสลักหลายวันหรือหลายสัปดาห์ ขึ้นอยู่กับขนาดและความซับซ้อนของชิ้นงาน
.
ปลาหินไม่เพียงแต่เป็นงานศิลปะที่สวยงาม แต่ยังมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ในวัฒนธรรมไทย ปลาถือเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ ความมั่งคั่ง และโชคลาภ 
หลายคนเชื่อว่าการมีปลาหินไว้ในบ้านหรือสถานที่ทำงาน จะช่วยดึงดูดพลังงานบวกและความเจริญรุ่งเรือง นอกจากนี้ ปลาหินยังสะท้อนถึงความสำคัญของแม่น้ำและการประมงในวิถีชีวิตไทย
.
ปลาหินได้รับความนิยมอย่างสูงทั้งในหมู่คนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติ เป็นของตกแต่งบ้านที่มีเอกลักษณ์และของที่ระลึกที่ทรงคุณค่า ปัจจุบัน ช่างฝีมือได้พัฒนารูปแบบให้หลากหลายมากขึ้น นอกจากปลาแล้ว ยังมีการแกะสลักสัตว์น้ำชนิดอื่น ๆ รวมถึงการผสมผสานกับวัสดุอื่น เช่น ไม้ 
หรือโลหะ เพื่อสร้างสรรค์ผลงานที่ร่วมสมัย
.
การผลิตปลาหิน ยังช่วยสร้างรายได้และอาชีพให้กับชุมชนท้องถิ่น โดยเฉพาะในจังหวัดอ่างทอง ที่มีการรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชนและสหกรณ์ผู้ผลิตปลาหิน มีการถ่ายทอดความรู้และทักษะให้กับคนรุ่นใหม่เพื่อสืบสานภูมิปัญญานี้ นอกจากนี้ ยังมีการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ปลาหินเพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
