กะเหล็บ เป็นเครื่องมือจักสานพื้นบ้านที่มีประวัติยาวนานในภาคอีสานของประเทศไทย มีลักษณะเป็นภาชนะสานรูปทรงกระบอก ปากกว้าง ก้นแคบ ทำจากไม้ไผ่หรือหวาย 
ที่นำมาจักตอกเป็นเส้นบาง ๆ แล้วสานขัดกันอย่างประณีต
.
ตามความเชื่อของชาวอีสาน กะเหล็บ มีที่มาจากตำนานพญาแถน เทพเจ้าแห่งฟ้าฝน 
ที่ใช้กะเหล็บเป็นเครื่องมือในการหว่านน้ำฝนลงมายังโลกมนุษย์ ด้วยความเชื่อนี้ ชาวบ้านจึงมักทำพิธีขอฝน โดยใช้กะเหล็บเป็นส่วนประกอบสำคัญ เพื่อขอให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล 
.
กะเหล็บ มีประโยชน์หลากหลายในวิถีชีวิตของชาวอีสาน โดยเฉพาะในด้านการเกษตร ใช้สำหรับหว่านเมล็ดพันธุ์พืช 
เช่น ข้าว ถั่ว งา โดยวิธีการใช้คือ ใส่เมล็ดพันธุ์ลงในกะเหล็บ แล้วใช้มือข้างหนึ่งจับปากกะเหล็บ อีกมือจับก้น แล้วสะบัดข้อมือ เพื่อให้เมล็ดพันธุ์กระจายออกไปอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้ยังใช้เป็นภาชนะเก็บของ หรือใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ
.
ในปัจจุบัน แม้ว่าเทคโนโลยีทางการเกษตรจะเข้ามามีบทบาทมากขึ้น แต่กะเหล็บก็ยังคงได้รับการอนุรักษ์และสืบทอดในฐานะมรดกทางวัฒนธรรม มีการพัฒนารูปแบบให้ทันสมัยและสวยงามมากขึ้น เพื่อใช้เป็นของตกแต่งบ้านหรือของที่ระลึก สะท้อนให้เห็นถึงการปรับตัวของภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เข้ากับยุคสมัย
.
กะเหล็บ จึงไม่เพียงแต่เป็นเครื่องมือเกษตรกรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งภูมิปัญญาและวัฒนธรรมอีสาน ที่บ่งบอกถึงความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และความเชื่อในเรื่องความอุดมสมบูรณ์ การอนุรักษ์และส่งเสริมการทำกะเหล็บ จึงเป็นการรักษามรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาวอีสานให้คงอยู่สืบไป
