สุ่มจับปลา 
เป็นเครื่องมือจับปลาพื้นบ้านของไทยที่มีประวัติยาวนาน สะท้อนถึงภูมิปัญญาของชาวบ้านในการพึ่งพาธรรมชาติอย่างสมดุลและยั่งยืน
.
สุ่ม มีลักษณะเป็นตะกร้าสานรูปครึ่งวงกลมหรือทรงกรวย ทำจากไม้ไผ่หรือหวาย มีขนาดแตกต่างกันไปตามการใช้งาน
.
ประวัติของสุ่มจับปลาย้อนไปได้หลายร้อยปี เป็นวิธีการจับปลาที่พัฒนาจากการสังเกตพฤติกรรมของปลาในธรรมชาติ ชาวบ้านพบว่า ปลามักหลบซ่อนตามพื้นน้ำหรือใต้วัชพืชน้ำ 
จึงคิดค้นวิธีการครอบจับที่เรียบง่ายแต่มีประสิทธิภาพ
.
การทำสุ่มจับปลาเป็นงานหัตถกรรมที่ต้องอาศัยความชำนาญ เริ่มจากการเลือกไม้ไผ่หรือหวายที่มีความยืดหยุ่นและทนทาน นำมาจักเป็นซี่บาง ๆ แล้วสานเป็นรูปทรงโค้งมน 
ด้านบนจะเปิดกว้างสำหรับจับและยกสุ่ม ส่วนด้านล่างจะแคบกว่าและมีช่องเล็ก ๆ ให้น้ำไหลผ่านได้ ขอบล่างของสุ่มมักจะเสริมให้แข็งแรงเพื่อให้ทนต่อการกระแทกกับพื้นน้ำ
.
สุ่มจับปลามีข้อดีหลายประการ ในแง่ของความยั่งยืนและการอนุรักษ์เป็นวิธีการจับปลาแบบเลือกจับ ไม่ทำลายระบบนิเวศ เพราะจับเฉพาะปลาในบริเวณที่ครอบเท่านั้น ไม่ทำให้ปลาบาดเจ็บรุนแรง ทำให้สามารถปล่อยปลาที่ไม่ต้องการ หรือปลาขนาดเล็กกลับคืนสู่ธรรมชาติได้ ใช้วัสดุธรรมชาติที่ย่อยสลายได้ 
ไม่ก่อให้เกิดขยะหรือมลพิษในแหล่งน้ำ 
เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ช่วยรักษาวัฒนธรรมและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชน ส่งเสริมการจับปลาเพื่อบริโภคในครัวเรือน และชุมชน สอดคล้องกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ในปัจจุบัน แม้ว่าสุ่มจับปลาจะไม่ได้ใช้กันอย่างแพร่หลายเหมือนในอดีต เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิตและการพัฒนาเทคโนโลยีการประมงสมัยใหม่ แต่ก็ยังคงมีการอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญานี้ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในชุมชนริมน้ำและหมู่บ้านชาวประมงพื้นบ้าน นอกจากนี้ ยังมีการนำสุ่มจับปลามาประยุกต์ใช้ในการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ และการศึกษาเรียนรู้วิถีชีวิตท้องถิ่น
