ตุ๊กตาเสียกบาล 
เป็นตุ๊กตาดินปั้นที่มีต้นกำเนิดจากความเชื่อของคนไทยมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย มีลักษณะเฉพาะ คือ สร้างขึ้นจากดินเหนียว ปั้นเป็นรูปร่างของผู้ชาย หรือผู้หญิงขนาดเล็ก ๆ ในท่าทางต่าง ๆ โดยมีจุดประสงค์ เพื่อใช้เป็นตัวแทนในการปัดเป่าโรคภัยไข้เจ็บ 
และป้องกันอันตรายที่จะเกิดกับตัวเองหรือคนในครอบครัว 
.
โดยคำว่า “กบาล” ก็มาจากคำเรียกส่วนกลางของ กะโหลกศีรษะหรือหัว เป็นตุ๊กตาที่สร้างขึ้นเพื่อเจตนาให้เป็น ตัวแทนให้รับเคราะห์แทนคน คล้ายกับว่า ถ้าตุ๊กตารับเคราะห์แทนไปแล้ว คนก็จะแคล้วคลาดปลอดภัย
.
ในประเทศไทย พิธีกรรมและความเชื่อเรื่องตุ๊กตาเสียบกบาลก็ยังมีสือทอดกันมาในหลายพื้นที่ โดยในงานทำบุญ ซึ่งจัดขึ้นในเทศกาลสงกรานต์ บางพื้นที่หรือบางหมู่บ้าน จะทำพิธีเสียกบาล เพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ โดยจะปั้นตุ๊กตาดินเหนียวเป็น รูปคนเท่ากับจำนวนคนในครอบครัว ตามเพศของคนในครอบครัว รวมจนถึงสัตว์เลี้ยงที่มีด้วย การทำพิธีตรงทางสามแพร่ง 
เมื่อทำพิธีแล้วก็จะหักคอ หักแขน หักขาตุ๊กตานั้นเสีย หรือการทำพิธีสะเดาะเคราะห์ต่อชะตาแบบโบราณด้วย ตุ๊กตาเสียกบาล สืบทอดความเชื่อของคนโบราณมาจนถึงปัจจุบันนี้
.
ความโดดเด่นของตุ๊กตาเสียกบาล อยู่ที่รูปลักษณ์อันเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งประกอบด้วยศีรษะขนาดใหญ่ ที่ไม่ได้สัดส่วนกับลำตัว มีใบหน้ากลมป้อมน่ารัก ตาโต และรอยยิ้มกว้าง ลำตัวมักอยู่ในท่านั่งยอง ๆ หรือนั่งขัดสมาธิ ซึ่งสื่อถึงความเป็นไทยได้อย่างชัดเจน ถ้าเป็นผู้หญิงมักปั้นให้มีทรงผมมวย มีจุก หรือถือสิ่งของต่าง ๆ อย่างพัดหรือดอกไม้ บางครั้งก็จะอุ้มเด็กหรือจูงลูก สำหรับผู้ชายก็มักเปลือยอก สวมผ้าท่อนล่าง แก้มตุ่ยเหมือนกำลังเคี้ยวหมาก หรือทำท่าทางต่าง ๆ เช่น เล่นดนตรี หรือหมอบฟังเทศน์ วัสดุที่ใช้ทำตุ๊กตาเสียกบาลดั้งเดิม คือ ดินเหนียวจากแม่น้ำเจ้าพระยาที่ไหลผ่านจังหวัดอ่างทอง ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษทำให้ตุ๊กตามีความแข็งแรงทนทาน
.
นอกจากนี้ยังมีการพบ ภาชนะกระทงกาบกล้วย สำหรับใส่ตุ๊กตาและเครื่องเซ่นผี ก็มีคำเรียกภาชนะนี้ว่า “กบาล” เช่นกัน ลักษณะดั้งเดิมของคำว่า กบาล นั้น คนในยุคก่อนใช้เรียกกระบะ กาบกล้วยรูปสี่เหลี่ยมหรือสามเหลี่ยมสำหรับใส่เครื่องเซ่น มีใบตองปูลาดรองพื้น หรือมีกระทงใบตองเล็ก ๆ ใส่อาหาร และมีกาบกล้วยตัดแต่งเป็นรูปคน หรือดินเหนียวปั้นเป็น ตุ๊กตารูปคน และสัตว์เลี้ยง ใส่ลงไปด้วย จึงเป็นไปได้ว่า ตุ๊กตาเอาทิ้งไปพร้อมกับกบาล อาจเป็นที่มาของคำว่า “ตุ๊กตาเสียกบาล” ได้อีกทางหนึ่ง
.
ในอีกแง่ของความเชื่อ ตุ๊กตาเสียกบาล ถูกมองว่าเป็นเครื่องรางนำโชคที่ทรงพลัง โดยเฉพาะในด้านการเงินและการค้า 
ความเชื่อนี้มีรากฐานมาจากลักษณะหัวโตของตุ๊กตา ซึ่งในภาษาไทยมีสำนวนว่า “หัวโต โชคดี” 
นอกจากนี้ ท่าทางนั่งยอง ๆ ของตุ๊กตายังถูกตีความว่าเป็นการนั่งทับทรัพย์ ซึ่งจะช่วยรักษาและเพิ่มพูนความมั่งคั่ง 
ด้วยความเชื่อนี้ ผู้คนจึงนิยมวางตุ๊กตาเสียกบาลไว้ในร้านค้า สำนักงาน หรือแม้แต่ในบ้านเรือน เพื่อเสริมดวงและเรียกทรัพย์
.
ตุ๊กตาเสียกบาล เป็นงานหัตถกรรมที่ต้องอาศัยทักษะและความประณีตสูง กระบวนการผลิตเริ่มจากการเตรียมดิน การปั้น การตกแต่งลวดลาย การเผา และการระบายสี ซึ่งแต่ละขั้นตอนล้วนต้องใช้ความชำนาญที่สั่งสมมาอย่างยาวนาน ปัจจุบัน แม้จะมีการใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยในบางขั้นตอน แต่หัวใจสำคัญของการผลิตยังคงอยู่ที่ฝีมือของช่างปั้นแต่ละคน
.
ตุ๊กตาเสียกบาล ได้รับการพัฒนาให้มีความหลากหลายมากขึ้น ทั้งในแง่ของขนาด ตั้งแต่ขนาดจิ๋วไม่กี่เซนติเมตรไปจนถึงขนาดใหญ่หลายฟุต รูปแบบที่มีทั้งแบบดั้งเดิมและแบบประยุกต์ ที่ผสมผสานกับตัวการ์ตูนหรือสัญลักษณ์ร่วมสมัย รวมถึงการใช้สีสันและลวดลายที่หลากหลาย เพื่อดึงดูดกลุ่มลูกค้าที่กว้างขึ้น อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตส่วนใหญ่ยังคงรักษาเอกลักษณ์ดั้งเดิมของตุ๊กตาเสียกบาลไว้ เพื่อคงคุณค่าทางวัฒนธรรมและความเชื่อ
