“ปั้นซะป๊ะ” ภาษาเหนือที่แปลว่า “ปั้นได้ทุกสรรพสิ่ง” สะท้อนถึงภูมิปัญญาและความสร้างสรรค์อันไร้ขีดจำกัดของช่างปั้นล้านนา โดยมี อดุลย์ เชื้อจิต ครูช่างปั้นดินผู้ก่อตั้งกลุ่มศิลปินแห่งบ้านดงหลวง จังหวัดลำพูน เป็นผู้สืบสานและพัฒนาศิลปะอันทรงคุณค่านี้
.
ตุ๊กตาดินเผา “ปั้นซะป๊ะ” โดดเด่นด้วยเอกลักษณ์เฉพาะตัว
ใบหน้าของตุ๊กตาทุกตัวจะยิ้มเอียงคอ หลับตาพริ้ม ด้วยท่าทีนอบน้อมถ่อมตน ซึ่งถอดแบบมาจากบุคลิกของแม่หญิงล้านนาโดยเฉพาะ สะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมอันงดงามและอ่อนโยนของชาวล้านนา
.
กรรมวิธีการผลิตยังคงรักษาวิธีโบราณไว้อย่างเคร่งครัด เริ่มจากการปั้นดิน ตากแห้งในที่ร่มประมาณ 3 – 5 วัน ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศ จากนั้นนำไปเผาครั้งแรกที่อุณหภูมิ 800 องศาเซลเซียส
นาน 5 – 6 ชั่วโมง
เมื่อเผาเสร็จ จึงนำมาทาเคลือบด้วยน้ำก๊าบ แล้วนำไปเผาอีกครั้งที่อุณหภูมิสูงถึง 1,250 องศาเซลเซียส ต่อเนื่องอย่างน้อย 8 ชั่วโมง
กระบวนการทั้งหมดนี้ใช้เวลารวมกว่าสัปดาห์เพื่อให้ได้ตุ๊กตาที่สมบูรณ์แบบหนึ่งตัว
.
ตุ๊กตา “ปั้นซะป๊ะ” ไม่เพียงแต่เป็นงานศิลปะที่สวยงาม แต่ยังเป็นบันทึกทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต บอกเล่าเรื่องราวของล้านนาตั้งแต่ยุคพระนางจามเทวี ผ่านสมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงวิถีชีวิตปัจจุบัน รวมถึงนำเสนอความหลากหลายทางวัฒนธรรมผ่านชุดประจำเผ่าของ 12 ชนเผ่าในล้านนา ได้แก่ ชาวยอง ไทลื้อ มอญ ไทยวน อาข่า ลาหู่ ม้ง ละว้า ปะหล่อง ชาวเมี่ยน (เย้า) กะเหรี่ยงโปว์ และกะเหรี่ยงแดง
.
นอกจากนี้ ยังมีการสร้างสรรค์ตุ๊กตาที่แสดงถึงเครื่องแต่งกายพิเศษ เช่น ชุดมองเซิงหรือชุดการแสดงฟ้อนรำของชาวไทใหญ่ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายและความงดงามของวัฒนธรรมล้านนาได้อย่างชัดเจน
.
ปั้นซะป๊ะ จึงไม่เพียงแต่เป็นงานศิลปหัตถกรรม แต่ยังเป็นการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดวัฒนธรรม และเป็นแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้และภาคภูมิใจในรากเหง้าของตนเอง ในขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับชุมชน ผ่านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น

