ถ้าใครที่เคยมีโอกาสแวะไปวังบางขุนพรหม อาจจะพบเห็นกับเสารูปร่างหน้าตาประหลาดที่แบ่งหน้าต่างบานใหญ่ออกเป็นสามส่วนพร้อมกับมีปูนปั้นงาม ๆ สวย ๆ อยู่เหนือหน้าต่างบ้าง แต่รู้หรือไม่ว่าเสาที่ดูแปลกตานี้มันมีความเป็นมาอย่างไร
ถ้าพูดถึงเสาในศิลปะตะวันตก ผู้คนส่วนใหญ่จะนึกถึงเสาคอลัมน์แบบกรีกที่มีลักษณะกลมเป็นทรงกระบอกพร้อมกับมีบัวหัวเสาที่ตกแต่งต่างกันไปทั้งดอริก ไอโอนิก โครินเธียน ตามแบบในหนังสือเรียนประวัติศาสตร์สากลเมื่อสมัยมัธยม เสาเกลียวนี้ก็มีระบบบัวหัวเสาคล้าย ๆ กันเพียงแค่ว่าตัวเสานั้นมีลักษณะที่บิดเกลียวผิดปกติไปหน่อย ศัพท์ทางสถาปัตยกรรมเรียกเสานี้ว่า “เสาโซโลมอน” (Solomonic column) หรือ “เสาน้ำตาลข้าวบาร์เล่ย์” (barley-sugar column)
เสาชนิดนี้มีประวัติมานานตั้งแต่ช่วงปลายโรมัน ก่อนที่จะได้รับการฟื้นฟูอีกครั้งในสถาปัตยกรรมฟื้นฟูบาโรก โดยเป็นไปได้ว่าโรมันรับเสาแบบนี้มาจากทางภูมิภาคตะวันออกใกล้ โดยในช่วงศตวรรษที่ 4 จักรพรรดิคอนสแตนตินได้นำเข้าเสาแบบนี้มาใช้ติดตั้งบริเวณแท่นบูชาในมหาวิหารเซนต์ปีเตอร์หลังเก่า โดยเชื่อว่าเป็นเสาที่นำมาจากวิหารโซโลมอนที่เป็นวิหารหลังแรกในไบเบิลเมื่อประมาณ 10,000 ปีก่อนคริสตกาลก่อนที่จะถูกทำลายเมื่อ 500 ปีก่อนคริสตกาล ทำให้เสาเกลียวที่ถูกนำเข้ามานี้ได้ชื่อว่าเป็น “เสาโซโลมอน” อย่างไรก็ดี มีนักประวัติศาสตร์และโบราณคดีหลายท่านให้ความเห็นว่าคงไม่เก่าถึงก่อนคริสต์กาล อาจถูกทำขึ้นมาในช่วงคริสต์ศักราชนี้เอง
ต่อมาเมื่อแท่นบูชาในมหาวิหารเซนต์ปีเตอร์ถูกรื้อสร้างใหม่ในช่วงศตวรรษที่ 16 ซึ่งมีการสร้างมหาวิหารเซนต์ปีเตอร์หลังใหม่ เสาดั้งเดิมก็ถูกย้ายออกไป (บางส่วนก็อยู่ภายในมหาวิหารขนาบกำแพงระเบียงเรลิกทั้ง 4 เหนือประติมากรรม 4 นักบุญที่จุดตัดกางเขน)และมีการสร้างเสาใหม่มาแทนในช่วงบาโรกโดยศิลปินชื่อดังอย่างแบร์นินี่ และกลายเป็นการปลุกเอาเสาเกลียวมาใช้ในสถาปัตยกรรมอีกครั้งหนึ่งและได้รับความนิยมในโบสถ์บาโรกหลายแห่ง
สำหรับตำหนักใหญ่วังบางขุนพรหมนี้เอง เป็นผลงานของมาริโอ ตามาญโญ ซึ่งก็ได้หยิบเอาลักษณะของเสาเหลียวที่นิยมในศิลปะบาโรกมาใส่ไว้ในผลงานชิ้นนี้ด้วย ซึ่งในยุคใหม่นั้นมีการฟื้นฟูเอาชิ้นงานเก่า ๆ มาผสมเป็นองค์ประกอบในผลงานไม่ต่างกัน โดยสำหรับใครที่อยากเห็นของจริงที่ไม่อยากบินไกลไปต่างประเทศก็สามารถเดินทางมาดูได้ที่วังบางขุนพรหม ธนาคารแห่งประเทศไทย
#ที่โปรด#ประวัติศาสตร์#ถาปัตย์น่ารู้
