ถ้าพูดถึงอัฒจันทร์ คนไทยอย่างเรา ๆ อาจจะนึกไปถึงอัฒจันทร์นั่งชมกีฬาหรืออะไรก็แล้วแต่ แต่สำหรับในวัฒนธรรมศรีลังกานั้น อัฒจันทร์นั้นมีนัยยะและความหมายที่ต่างออกไป
อัฒจันทร์ ถ้าแปลตรง ๆ เลยจะหมายถึงพระจันทร์ครึ่งซีก ซึ่งก็ตรงกับลักษณะของอัฒจันทร์ในศรีลังกา โดยอัฒจันทร์นี้เป็นองค์ประกอบสำคัญของศาสนสถานโบราณของศรีลังกา มักจะติดตั้งอยู่ที่หัวบันใดขึ้นแรกก่อนที่เดินขึ้นบันไดเข้าสู่ศาสนสถานเสมอ แต่มันมีไว้ทำไมล่ะ?
เมื่อพิจารณาตัวอย่างจากอัฒจันทร์อนุราธปุระเราจะพบกับลวดลายต่าง ๆ มากมายซึ่งลวดลายเหล่านี้ล้วนแต่มีความหมายภาพรวมเกี่ยวกับการชำระล้างและความอุดมสมบูรณ์เป็นหลัก ดังในภาพจะเห็นว่าวงนอกสุดเป็นลวดลายของสัตว์สี่ชนิดคือ ช้าง ม้า วัว และสิงห์ยืนอยู่ในแถวเดียวกัน ซึ่งที่สัตว์ทั้งสี่นี้เป็นภาพแทนสัตว์ประจำทิศทั้งสี่ของสระอโนดาตในป่าหิมพานต์ ในส่วนของวงในสุดจะเห็นเป็นภาพของดอกบัว ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์
แต่พอล่วงเข้าสู่สมัยโปลนนารุวะ จะพบว่ารูปลักษณ์ของอัฒจันทร์นั้นมีการเปลี่ยนแปลงไปมาก โดยจะมาขนาดเกินครึ่งวงกลมมาเล็กน้อยสังเกตได้จากดอกบัวที่ไม่ได้มีแค่ครึ่งดอก พร้อมกับพบการแยกสัตว์ทั้งสี่ออกเป็นคนละแถว ทั้งนี้ภาพของวัวในอัฒจรรย์ได้หายไป และมีหงส์เป็นจุดเด่นแทน โดยหงส์นี้นอกจากจะเป็นตัวแทนของความสะอาดบริสุทธิ์แล้วยังเป็นสัญลักษณ์ของน้ำอีกด้วย ซึ่งสอดคล้องกับความหมายที่เกี่ยวข้องกับการชำระล้างของอัฒจรรย์ที่มีมาแต่ดั้งเดิม
#ที่โปรด#ประวัติศาสตร์#สถาปัตยกรรม#ต่างประเทศ
