“วัดพระราม” รามมณเฑียรเวอร์ชั่นอยุธยา

เมื่อช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมาผู้คนอาจจะได้เห็นข่าวของการเปิดตัว “รามมณเฑียร” หรือ “วัดพระราม” หรือ “เทวาลัยพระราม” ที่เมืองอโยธยาในรัฐอุตรประเทศ ซึ่งสร้างอยู่บนพื้นที่ดั้งเดิมของมัสยิดเก่าที่นำมาซึ่งประเด็นร้อนแรงระหว่างชาวมุสลิมและชาวฮินดูในอินเดีย

เรื่องราวของมหากาพย์รามายณะ หรือรามเกียรติ์ นับว่าเป็นอีกหนึ่งมหากาพย์ที่มีอิทธิพลต่อความเชื่อทางศาสนาที่เผยแพร่จากอินเดียเข้ามาสู่สุวรรณภูมิ ดังที่ปรากฏให้เห็นผ่านคติสมมุติเทพ ที่เนรมิตให้เมืองหลวงและผู้ปกครองกลายมาเป็นเทพผู้ศักดิ์สิทธิ์ดังในมหากาพย์ดังที่ปรากฏผ่าน “ยอร์กยากาตาร์” ประเทศอินโดนีเซีย และ “กรุงศรีอยุธยา” ประเทศไทย

ในขณะที่รามมณเฑียรของอโยธยาทำหน้าที่เป็น “เทวาลัยของพระราม” เนื่องในศาสนาฮินดู วัดพระรามของอยุธยาอาจจะไม่ได้สร้างเพื่ออุทิศให้กับพระรามโดยตรงแบบที่รามมณเฑียร แต่เป็นการอุทิศให้กับพระรามในคติสมมุติเทพ ซึ่งตามหลักฐานที่ปรากฏในพระราชพงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐฯ ได้ระบุว่าถูกสร้างขึ้นโดยพระราเมศวรบนบริเวณพื้นที่ถวายพระเพลิงของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือพระเจ้าอู่ทอง การสร้างวัดบนพื้นที่นี้จึงมีความเป็นไปได้ว่าสร้างขึ้นเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแก่พระชนกผู้ล่วงลับ

อย่างไรก็ดี การก่อสร้างวัดพระรามในไทยก็ดำเนินการไปนานพอสมควร โดยตัวของพระราเมศวรนั้นขึ้นครองราชย์ได้เพียง 1 ปี ก็ทรงยกบัลลังก์ให้กับขุนหลวงพะงั่วเนื่องจากสถานการณ์ทางการเมืองก่อนที่จะกลับมาขึ้นครองราชย์อีกครั้งหนึ่งหลังการสำเร็จโทษสมเด็จพระเจ้าทองลัน ซึ่งทำให้การก่อสร้างวัดพระรามอาจจะไม่ได้ดำเนินการไปแบบต่อเนื่องนัก อีกทั้งไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดว่าสร้างเสร็จในรัชสมัยใด อาจจะก่อสร้างเสร็จในช่วงครองแผ่นดินครั้งที่ 2 ของพระราเมศวร หรืออาจจะลากยาวไปถึงสมัยพระบรมไตรโลกนาถเลยก็เป็นได้

หนึ่งในจุดเด่นสำคัญที่เป็นเสมือนกับแลนด์มาร์กของวัดพระรามก็คือส่วนของพระปรางค์ประธาน ซึ่งในช่วงตอนต้นของอยุธยายังคงใช้ลักษณะทางสถาปัตยกรรมจากอาณาจักรขอมอยู่ โดยเป็นพระปรางค์บนฐานสี่เหลี่ยม ห้อมล้อมด้วยปรางค์บริวาร ตลอดจนเจดีย์น้อยใหญ่มากมายที่สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการที่มีการบูรณะต่อเติมวัดแห่งนี้เรื่อยมา