ย้อนเวลากลับไปสู่ยุคทองของกรุงสยาม ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่อารยธรรมตะวันตกหลั่งไหลเข้ามาอย่างไม่ขาดสาย ![]()
![]()
.
ความก้าวหน้าทางอุตสาหกรรม ศิลปะ
และวัฒนธรรมต่างเติบโตเคียงคู่ไปกับการพัฒนาบ้านเมือง หนึ่งในเครื่องใช้ที่สะท้อนความรุ่งเรืองและรสนิยมแบบวิคตอเรียนได้เป็นอย่างดี ก็คือ “ถาดเจริญ”
ถาดกระเบื้องชั้นเลิศที่เป็นทั้งของขวัญแทนคำอวยพรและของสะสมทรงคุณค่า
.
ถาดเจริญ ของขวัญจากยุโรป สู่ราชสำนักสยาม
ในปี พ.ศ. 2440 ขณะที่พระองค์เสด็จประพาสยุโรปเป็นครั้งแรก ได้ทรงเสด็จไปยังเมืองฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี
และทรงพบเห็นข้าวของเครื่องใช้จากยุโรปมากมาย พระองค์ทรงสั่งซื้อสินค้าล้ำสมัยหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็น โทรศัพท์
เครื่องเล่นกระบอกเสียง และสิ่งที่โดดเด่นสะดุดตาเป็นพิเศษก็คือ ถาดกระเบื้องเขียนลายดอกไม้
ซึ่งเป็นที่นิยมอย่างมากในยุโรปสมัยนั้น
.
เมื่อเสด็จกลับถึงสยาม พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้สั่งทำ “ถาดเจริญ”
จากเยอรมนี โดยมีหลากหลายลวดลาย เช่น
พระบรมฉายาลักษณ์ของรัชกาลที่ 5 คู่องค์พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี
ลายธงช้างเผือก ธงประจำชาติไทยในสมัยนั้น
ลายดอกไม้แสนวิจิตร ซึ่งเป็นลายที่ได้รับความนิยมมากที่สุด
ยิ่งไปกว่านั้น ถาดเจริญบางชุดยังถูกผลิตออกมาเป็น “3 ใบเถา”
คือ ถาดใบใหญ่ กลาง และเล็ก เรียงกันเป็นชุดสวยงาม
.
ลายกุหลาบ และสัญลักษณ์แห่งความรุ่งเรือง
หากใครเคยเห็น ถาดเจริญแบบดั้งเดิม ก็คงคุ้นเคยกับลวดลาย ดอกกุหลาบแสนหวาน พร้อมคำว่า “เจริญ” ที่เด่นชัดอยู่ตรงกลาง ซึ่งเป็นคำมงคลแทนคำอวยพรให้ชีวิตรุ่งเรือง มีโชคดีและความสุข
.
แต่ความพิเศษของถาดนี้ไม่ได้จบแค่ลวดลาย หากพลิกกลับไปดูด้านหลังถาด จะพบกับ สัญลักษณ์นกกระยางสีแดง (หรือบางครั้งเรียกว่าเหยี่ยว)
ซึ่งเป็นตราประทับของประเทศเยอรมนี และอักษรภาษาอังกฤษ “BMF” ซึ่งย่อมาจาก Bayerische Metallwarenfabrik Nuernberg
โรงงานผลิตเครื่องใช้โลหะและกระเบื้องชื่อดังของเยอรมนีที่ก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2445
.
ถาดเจริญ แอมเอโมกุล ของขวัญล้ำค่าแห่งราชสำนัก
นอกจากถาดเจริญทั่วไปแล้ว ยังมีถาดอีกประเภทที่หายากยิ่งขึ้นไปอีก นั่นคือ ถาดเจริญที่มีข้อความ “เจริญ แอมเอโมกุล” ซึ่งเป็นชื่อของ M.A. MOGUL ห้างค้าขายที่เข้ามาติดต่อธุรกิจในสยามสมัยรัชกาลที่ 5
ถาดรุ่นนี้ไม่ได้ผลิตออกมาจำหน่ายทั่วไป แต่เป็นของขวัญพิเศษสำหรับข้าราชบริพาร คหบดี และบุคคลสำคัญของราชสำนัก เพื่อเป็นเครื่องหมายของโชคดี ความมั่งคั่ง และความเจริญรุ่งเรือง นอกจากนี้ ถาดเจริญยังถูกใช้เป็นของกำนัลทางการทูต เพื่อเชื่อมความสัมพันธ์กับนานาประเทศอีกด้วย
.
ถาดเจริญ ของสะสมล้ำค่าที่เต็มไปด้วยเรื่องราว
ทุกวันนี้ ถาดเจริญกลายเป็นของเก่าหายากที่นักสะสมของโบราณต่างตามหา ไม่เพียงเพราะความงดงามของลวดลาย แต่ยังเป็นเพราะเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ ที่ซ่อนอยู่ในแต่ละใบ ถาดเหล่านี้เป็นพยานแห่งยุคสมัย เป็นสิ่งที่เชื่อมโยง ความรุ่งเรืองของกรุงสยามกับโลกตะวันตก ได้อย่างงดงาม




