พูดถึงวัดอรุณ ผู้คนคงนึกถึงพระปรางค์วัดอรุณฯ หรือไม่ก็ยักษ์วัดแจ้งซึ่งเป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวจำนวนมหาศาลในแต่ละวัน แต่รู้หรือไม่ว่าในบริเวณวัดอรุณยังมีจุดเล็ก ๆ ที่น่าสนใจซ่อนเอาไว้อยู่มากมาย หนึ่งในนั้นก็คือประติมากรรมรูปบุคคลในศาลาใกล้ยักษ์วัดแจ้ง ซึ่งมีความเป็นมาที่ไม่ธรรมดา
.
รูปเหมือนบุคคลดังกล่าวมีอยู่ 2 คน ขนาบอยู่ทั้งสองข้างของซุ้มทางเข้าที่ยักษ์วัดแจ้งยืนอยู่ เป็นอนุสรณ์เล็ก ๆ ที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงชายสองคนผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ผู้พลีชีพเพื่อพระศาสนา” ได้แก่ “นายนก” และ “นายเรือง” ผู้ที่จุดไฟเผาตัวเองเป็นพุทธบูชาในวัดอรุณแห่งนี้
.
ความเป็นมาของประติมากรรมรูปเหมือนนี้ เริ่มในปี 2333 โดยนายเรืองเชื่อว่าตนเป็นผู้มีบุญ จึงเข้าวัดอรุณฯ ปฏิบัติธรรม ก่อนใช้น้ำมันชุบผ้าพันร่างและจุดไฟเผาตัวเองถวายเป็นพุทธบูชาจนเสียชีวิต ก่อนที่ 27 ปีต่อมาจะเกิดเหตุการณ์ซ้ำรอยโดยนายนกที่เข้ามาเผาตัวเองเป็นพุทธบูชาเช่นเดียวกัน
.
การพลีชีพเพื่อศาสนาดังกล่าว เป็นหลักฐานถึงการมีอยู่ของลัทธิ “อนาคตวงศ์” ซึ่งเป็นชุดความเชื่อเกี่ยวกับอนาคตพุทธเจ้า และศรัทธาในการบำเพ็ญกุศลอย่างสุดโต่งด้วยเลือด เนื้อ ชีวิต ชุดความเชื่อนี้ปรากฏอยู่แพร่หลายในต้นกรุงรัตนโกสินทร์ โดยนอกจากวัดอรุณแล้ว ก็มีที่วัดหงส์ด้วย
.
ในส่วนของอนุสรณ์ของนายนกกับนายเรืองนี้ บทความของศรัณย์ ทองปาน ที่ตีพิมพ์ในดำรงวิชาการสันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งเป็นจุดที่ลัทธิอนาคตวงศ์ได้รับความนิยมถึงขีดสุด อย่างไรก็ดี พอเข้าสู่สมัยรัชกาลที่ 4 ลัทธินี้ก็เริ่มสูญหายไป
.
ก่อนหน้านี้ศาลานายนกนายเรืองยังพอเปิดให้เข้าไปดูใกล้ ๆ ได้อยู่ แต่จากล่าสุดที่ได้ไปดูเห็นว่ามีลงกลอนกุญแจเอาไว้ อย่างไรก็ดี รูปเหมือนของนายนกนายเรืองนับว่าเป็นอีกหนึ่งหลักฐานทางประวัติศาสตร์สำคัญที่ยังคงหลงเหลือของลัทธิที่หายสาบสูญซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีบทบาททางความเชื่อในสังคมไทย
.
ที่มาภาพ: arunsawas(ดอท)com
