หากพูดถึงขนมไทยพื้นบ้านที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนไทยมานาน “ข้าวต้มมัด” นับว่าเป็นอีกชื่อที่ใคร ๆ ก็รู้จัก แต่รู้หรือไม่ว่าขนมนี้ มันมีอีกชื่อหนึ่งว่า “ข้าวต้มผัด” ด้วย … อ้าวแล้วสรุปว่ามัน “ต้ม” หรือมัน “ผัด” กันแน่นะ?
.
ขนมที่ทำจากข้าวเหนียว ใส่ไส้กล้วย มี กะทิ น้ำตาล และเกลือเป็นวัตถุดิบในการทำ ห่อด้วยใบตอง แล้วนำไปนึ่งหรือต้มจนสุก สำหรับคนที่เป็นผู้บริโภคอย่างเดียวไม่เคยรู้วิธีการทำก็คงจะนึกว่าเป็นอาหารที่ต้มเพียงอย่างเดียวแต่จริง ๆ แล้วก่อนที่จะต้มยังมีกรรมวิธีการผัดมาก่อนด้วย
การทำข้าวต้มมัด จะมีการนำข้าวเหนียวที่แช่น้ำจนอ่อนตัวแล้วไปผัดกับกะทิที่ปรุงรสด้วยน้ำตาลและเกลือ จนข้าวเหนียวดูดซึมน้ำกะทิและมีความมัน จากนั้นจึงนำไปห่อใบตอง ใส่กล้วยน้ำว้าและถั่วดำตามชอบ แล้วนำไปนึ่งหรือต้มให้สุก
.
ขั้นตอนการผัดดังกล่าวนี่เองที่เป็นสาเหตุของชื่อ “ข้าวต้มผัด”
.
ส่วนชื่อ “ข้าวต้มมัด” เกิดจากลักษณะการห่อขนม โดยมักนำใบตองห่อเป็น 2 กลีบ แล้วนำมาประกบกันและมัดด้วยตอกให้แน่น เพื่อให้ห่อไม่คลายตัวเมื่อนำไปทำให้สุก จึงกลายเป็นที่มาของชื่อ “ข้าวต้มมัด” นั่นเอง
.
ด้วยคุณค่าและเรื่องราวที่สืบทอดมายาวนาน “ข้าวต้มมัด” จึงได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ และเป็นตัวอย่างของขนมไทยที่สะท้อนทั้งความคิดสร้างสรรค์ วิถีชีวิต และภูมิปัญญาของคนไทยได้อย่างงดงาม
