หากพูดถึง “ครัวไทยโบราณ” 
อุปกรณ์ที่ถือเป็นของสำคัญไม่แพ้ครกหรือหม้อดินก็คือ “กระทะ” 
แต่รู้หรือไม่ว่า กระทะในสมัยก่อนมีอยู่ 2 แบบหลัก ๆ และแต่ละแบบก็มีเสน่ห์และหน้าที่ต่างกันออกไป
.
กระทะใบบัว คือ กระทะเหล็กขนาดใหญ่ปากกว้างราว 2 ศอก ลักษณะเหมือนใบบัวหลวงแก่ ๆ ที่ห่อตัวเป็นอ่าง ขอบยกขึ้นสูง 
กระทะชนิดนี้ใช้เวลาหุงข้าวเลี้ยงคนหมู่มาก 
ซึ่งไม่ใช่ใครก็ทำได้ เพราะเป็นการหุงแบบ ไม่เช็ดน้ำ ต้องอาศัยความชำนาญสูง 
ถ้าน้ำมากเกินไปต้องรีบตักออก พอข้าวสุกก็ต้องคอยราไฟให้พอดี 
จุดพิเศษ คือจะได้ ‘ข้าวตัง’ กรอบอร่อยติดก้นกระทะเป็นของแถม 
.
กระทะทองเหลือง (กระทะทอง) ต่างจากกระทะเหล็กตรงที่รูปร่างกลมป้อม ก้นลึกกว่า และมีหูสองข้าง 
กระทะทองเป็น อาวุธลับของสายขนมไทย 
ไม่ว่าจะเป็นทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง หรือขนมอื่น ๆ บ้านไหนมีไว้ถือว่าครัวสมบูรณ์ เพราะความร้อนของทองเหลืองกระจายได้ดีสม่ำเสมอ ทำให้ขนมสวย เนียน และหวานหอมถูกใจ
.
ที่น่าสนใจคือ สมัยก่อนครัวไทย ไม่มีกระทะติดทุกบ้าน เพราะอาหารไทยยุคนั้นไม่เน้นผัดหรือทอดเหมือนทุกวันนี้ 
ส่วนมากเป็นแกง ผักต้ม และน้ำพริก ดังนั้นใครมีกระทะใหญ่ ๆ หรือกระทะทองไว้ในครัว จึงถือว่าพร้อมสำหรับงานใหญ่หรือพิธีพิเศษเลยทีเดียว 
.
ทั้งกระทะใบบัวและกระทะทอง ไม่ได้เป็นแค่ภาชนะธรรมดา ๆ แต่คือ ตัวแทนภูมิปัญญาไทยในครัวโบราณ ที่สะท้อนวิถีชีวิตและวัฒนธรรมการกินของบรรพบุรุษได้อย่างงดงาม 
