ลับแล คือ เครื่องกั้นหรือฉากบังตา
เป็นแผงรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีขาตั้งขนาบสองข้าง สามารถยกย้ายได้ และมักถูกตั้งอยู่บริเวณช่องประตู เพื่อบังสายตาคนภายนอกไม่ให้เห็นเข้ามาภายในบ้าน ![]()
.
ลับแล เป็นสิ่งที่นิยมใช้ตกแต่งเรือนที่อยู่อาศัยของชาวจีน ปรากฏทั้งอาคารพระราชวัง วัด บ้านเรือนขุนนาง คหบดี โดยใช้เป็น “ผนังกันผี” และเป็น “ผนังบังตา” ![]()
.
ผนังกันผี จะตั้งอยู่บริเวณประตูทางเข้าเรือน ผู้ที่จะผ่านเข้า-ออก นั้น
จะต้องเดินอ้อมผ่านผนังทางด้านซ้ายหรือขวา ไม่สามารถเดินตรงเข้ามา ซึ่งชาวจีนเชื่อว่าผีหรือสิ่งอัปมงคลจะมีเส้นทางเดินเป็นเส้นตรง ดังนั้นจึงต้องตั้งผนังบังเอาไว้
.
ส่วนการเป็น ผนังบังตา นั้น หมายความว่า เป็นผนังที่กั้นให้เกิดความเป็นส่วนตัวภายในเรือน และยังแบ่งสัดส่วนพื้นที่ในเรือนได้ชัดเจน ในคำอธิบายตามความเชื่อจีนกล่าวว่า ช่วยปกป้องความเป็นสิริมงคลให้หมุนเวียนอยู่ภายในบ้าน
โดยอาจมีภาพวาดหรือภาพแกะสลักบนลับแลก็ได้ ![]()
.
ในสังคมไทยมีการนำลับแลมาประยุกต์ใช้เช่นกัน เชื่อว่าน่าจะได้รับอิทธิพลจากชาวจีนผ่านการค้าแลกเปลี่ยน โดยเฉพาะในสมัยรัตนโกสินทร์ พบการติดตั้งลับแลทั้งในเขตพระราชวังและวัด นอกจากนี้ จิตรกรรมฝาผนังตามวัดหลายแห่งวาดลับแลไว้อยู่ตามฉากอาคารเรือนและปราสาท
.
ปัจจุบันลับแลยังคงได้รับความนิยมและถูกใช้ในบ้านสไตล์ไทย หรือบ้านที่ต้องการเพิ่มความงดงามแบบไทย ๆ
หลายคนนำลับแลมาใช้เป็นฉากกั้นห้อง หรือฉากสำหรับงานตกแต่งภายใน เช่น ใช้ในร้านอาหารหรือรีสอร์ทที่ต้องการบรรยากาศแบบไทย ๆ ทำให้ลับแลกลายเป็นของประดับที่มีคุณค่า ไม่เพียงแต่เป็นเครื่องเรือนในบ้าน แต่ยังสะท้อนถึงรากเหง้าทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย
.
การนำลับแลมาใช้ในปัจจุบันยังช่วยสร้างบรรยากาศความเป็นไทยร่วมสมัย เพิ่มมูลค่าให้กับงานออกแบบตกแต่งภายใน และเป็นการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมไทยในรูปแบบที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตสมัยใหม่

