หากพูดถึงวัดโพธิ์หรือวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หนึ่งในภาพจำแรก ๆ ที่คนส่วนใหญ่นึกถึงก็คงหนีไม่พ้นภาพของ “พระนอน” หรือพระพุทธไสยาส แน่นอน ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นพระนอนที่ใหญ่ที่สุดในกรุงเทพมหานคร และใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย
สมัยที่ผู้เขียนยังคงทำงานอยู่ที่วัดโพธิ์ บ่อยครั้งมักจะได้รับคำถามจากนักท่องเที่ยวต่างชาติเยอะมากเกี่ยวกับ “พระพุทธไสยาส” อยู่ 1 คำถาม นั่นก็คือคำถามว่าเขาเอาพระนอนเข้าไปข้างในได้ยังไง ซึ่งถ้าตอบแบบง่าย ๆ ก็คือสร้างพระก่อนแล้วสร้างวิหารครอบภายหลังนั่นเอง
.
แม้วัดโพธิ์จะได้รับการสถาปนาใหม่และเป็นวัดประจำรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แต่ในส่วนของพื้นที่วิหารพระพุทธไสยาสนี้เป็นส่วนที่ขยายพื้นที่ขึ้นมาทางทิศเหนือเมื่อครั้งปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูมินทรภักดี เป็นแม่กองควบคุมการก่อสร้าง
ตามข้อมูลประวัติการสร้างเล่าว่า รัชกาลที่ 3 ทรงมีพระราชดำริให้สร้างพระพุทธรูปปางไสยาสขึ้น เนื่องจากวัดแห่งนี้ยังไม่มีพระพุทธรูปปางไสยาส แต่ทั้งนี้วัตถุประสงค์ในการสร้างที่แท้จริงก็ไม่ได้มีข้อยุติชัดเจน โดยรศ.สมคิด จิระทัศนกุล สันนิษฐานว่าคงเป็นพระพุทธรูปที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศพระราชกุศลถวายสมเด็จพระศรีสุลาไลย พระราชชนนีของพระองค์ก็เป็นไปได้
ลักษณะองค์พระเป็นงานก่ออิฐถือปูน ลงรักปิดทอง มีความยาวถึง 46 เมตร และสูงจากพื้นถึงยอดพระเกตุมาลา 15 เมตร มีจุดเด่นอยู่ที่ฝ่าพระบาททั้งสองข้าง ซึ่งประดับลวดลายมุกเป็นภาพมงคล 108 ประการ สะท้อนถึงคติความเชื่อทางพระพุทธศาสนาในหลายด้านทั้งคติเรื่องของความมงคลต่าง ๆ ไปจนถึงคติจักรวาลวิทยาในพระพุทธศาสนา เรียกได้ว่าเป็นตัวอย่างของงานช่างมุกชิ้นเอกของกรุงรัตนโกสินทร์เลยทีเดียว
.
เรียบเรียงโดยสุดโปรด by Bangkok Bank

