ในคืนของวันที่ 24 กันยายนของทุกปี หรือ “วันฉลองแม่พระไถ่ทาส” ในทางปฏิทินคริสต์ นับว่าเป็นอีกหนึ่งวันสำคัญของ “วัดคอนเซ็ปชัญ” ที่มีพิธีแห่แม่พระที่สืบทอดต่อมาหลายช่วงอายุคน ตลอดจนเป็นพิธีชุมชนที่เต็มไปด้วยมนต์เสน่ห์และเรื่องราวอีกแห่งหนึ่งของกรุงเทพมหานครด้วย
.
บริเวณชุมชนคอนเซ็ปชัญนี้เดิมทีเป็นอีกหนึ่งชุมชนโปรตุเกสริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา และมีอายุยาวนานตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งสร้างโดยพระสังฆราชหลุยส์ ลาโน ก่อนที่ในภายหลังจะมีกลุ่มคริสตังจากกัมพูชาอพยพมาอาศัยอยู่ร่วมกันกับชาวโปรตุเกสเดิมในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์
.
การอพยพในครั้งนี้ ชาวคริสตังก็ได้อัญเชิญแม่พระองค์สำคัญองค์หนึ่งเดินทางมายังชุมชนแห่งนี้ นั่นก็คือแม่พระไถ่ทาสเดย์เมย์เซย์เดย์ หรือที่เรียกกันลำลองในชื่อ “แม่พระขนมจีน” ซึ่งมีเรื่องเล่าว่าพอสถานการณ์บ้านเมืองในเขมรสงบลง ชาวคริสตังจะอัญเชิญแม่พระกลับแต่ก็พายเรือไม่ไป จึงเห็นว่าเป็นเรื่องอัศจรรย์และตัดสินใจให้แม่พระประดิษฐานอยู่ที่วัดคอนเซ็ปชัญสืบมา
.
แม้จะอัญเชิญมาจากกัมพูชา อย่างไรก็ดีจากการศึกษาในสมัยหลังของโจเซฟ เทอร์แบงก์ จากองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ ที่ได้มาตรวจสอบองค์แม่พระราวปี 2517 ได้วิเคราะห์จากเนื้อไม้ สันนิษฐานว่าแม่พระองค์นี้น่าจะถูกสร้างขึ้นในอินโดนีเซียก่อนที่จะเดินทางมาถึงกัมพูชาและมาถึงไทยในท้ายที่สุด
.
สำหรับชื่อแม่พระขนมจีนนี้ ก็มีเรื่องเล่าความเป็นมาที่หลากหลาย บ้างก็ว่ามีที่มาจากลักษณะพระเกศาของแม่พระ แต่ทั้งนี้สิ่งที่เชื่อมโยงกับงานฉลองนี้ก็ยังมีในส่วนของ “ขนมจีนแกงไก่คั่ว” ซึ่งเป็นอาหารสำรับคริสตังไทยที่มีพบทั้งในชุมชนกุฎีจีนและชุมชนคอนเซ็ปชัญเหมือนกันด้วย
.
สำหรับในวันฉลองแม่พระไถ่ทาส จะเริ่มจากการถวายกำยานและประดับมงกุฏทองคำในช่วงเวลาบ่าย 3 ก่อนที่ในช่วงเย็นจะเป็นส่วนพิธีการทั้งการสวดสายประคำและพิธีบูชาขอบพระคุณก่อนที่จะมีการแห่แม่พระรอบวัด ซึ่งใช้เป็นบุษบกทรงไทย 4 คานหาม
.
งานฉลองแม่พระไถ่ทาสวัดคอนเซ็ปชัญนับว่าเป็นอีกหนึ่งพิธีที่เรียกได้ว่าเป็นประเพณีชุมชนของคนในท้องถิ่นกรุงเทพมหานคร ที่ยังคงส่งต่อเรื่องราวส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์คริสตังเก่าแก่ในกรุงเทพมหานครให้ยืนยงอยู่เรื่อยมา
.
เรียบเรียงโดยเพจสุดโปรด by Bangkok Bank
