หลายคนอาจเคยเห็น ตู้พระธรรม ตั้งอยู่ในวัด แต่ไม่เคยหยุดมองรายละเอียดบนบานตู้เหล่านั้น ทั้งที่ในความเป็นจริง ทุกลวดลายสีทองที่ปรากฏอยู่บนพื้นรักสีดำ ล้วนเป็นผลงานชิ้นเอกของช่างไทยโบราณที่ใช้ทั้งฝีมือ ความอดทน และแรงศรัทธา ถ่ายทอดเรื่องราวของพระพุทธศาสนา วรรณคดี และความเชื่อของผู้คนในแต่ละยุคสมัยลงบน “ตู้ไม้” เพียงหนึ่งใบ
.
วันนี้ ความงดงามเหล่านั้นได้ถูกรวบรวมไว้ในนิทรรศการ “ร.ศ. ๒๔๒ ชมตู้ลายทองสืบสานงานศิลป์” โดย กรมศิลปากร สำนักหอสมุดแห่งชาติ ณ อาคารถาวรวัตถุ (ตึกแดง) ถนนหน้าพระธาตุ กรุงเทพมหานคร
.
ทันทีที่ก้าวเข้าไป สิ่งแรกที่สะดุดตาไม่ใช่เพียงสีทองที่เปล่งประกาย หากแต่เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ชวนให้หยุดมอง ตั้งแต่เส้นสายของ ลายรดน้ำ และ ลายกำมะลอ ไปจนถึงภาพเรื่องราวที่ถูกบรรจงวาดไว้อย่างประณีต ราวกับกำลังเปิดอ่านหนังสือประวัติศาสตร์ผ่านงานศิลปะ
.
นิทรรศการครั้งนี้จัดแสดง ตู้พระธรรมจำนวน 47 ตู้ และนาฬิกาปารีส 1 เรือน โดยแบ่งเรื่องราวออกเป็น 9 ห้อง ให้ผู้ชมค่อย ๆ เดินสำรวจความงดงามของศิลปกรรมไทยในแต่ละแง่มุม
.
มีทั้งตู้พระธรรมจากสมัยอยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสินทร์ ตู้ที่บอกเล่าเรื่องพระพุทธบาท การสังคายนาพระไตรปิฎก พุทธประวัติ ชาดก ป่าหิมพานต์ สัตว์หิมพานต์ รวมถึงลวดลายจาก รามเกียรติ์ และภาพ ทวารบาลไทย–จีน ที่สะท้อนฝีมือช่างไทยในแต่ละยุคได้อย่างน่าทึ่ง
.
หนึ่งในตู้ที่หลายคนต้องหยุดดู คือ ตู้พระธรรม กท.๒ จากวัดจันทารามวรวิหาร ซึ่งเล่าเรื่องรามเกียรติ์ แต่มีรายละเอียดที่แตกต่างจากตู้ทั่วไป เพราะ ภาพทวารบาลไม่ได้อยู่เต็มบานประตูเหมือนที่คุ้นตา หากถูกจัดวางไว้บริเวณด้านล่างของบานตู้ กลายเป็นลูกเล่นทางศิลปะที่แสดงให้เห็นว่า ช่างไทยในอดีตไม่ได้ยึดติดกับรูปแบบเดิมเสมอไป
.
เมื่อเดินชมไปเรื่อย ๆ จะยิ่งรู้สึกว่า ตู้พระธรรมแต่ละใบไม่ได้มีคุณค่าเพียงในฐานะของเก่า หากเป็นหลักฐานที่บอกเล่าความคิด ความเชื่อ และวิถีชีวิตของผู้คนในอดีต ผ่านปลายพู่กันของช่างผู้สร้างสรรค์
.
ศิลปะเหล่านี้ถือกำเนิดจากแรงศรัทธาในพระพุทธศาสนา ก่อนจะกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น และยังคงทำให้ผู้คนในปัจจุบันได้ชื่นชมความวิจิตรของงานช่างไทยไม่ต่างจากเมื่อหลายร้อยปีก่อน
.
หากคุณกำลังมองหานิทรรศการที่ไม่ได้มีเพียงของโบราณให้ชม แต่มี “เรื่องราว” ให้ค้นหาไปพร้อมกัน นิทรรศการนี้อาจทำให้คุณมอง ตู้พระธรรม ในมุมที่ไม่เคยเห็นมาก่อน
.
นิทรรศการ “ร.ศ. ๒๔๒ ชมตู้ลายทองสืบสานงานศิลป์”
ณ อาคารถาวรวัตถุ (ตึกแดง) ถนนหน้าพระธาตุ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
เปิดให้เข้าชม ทุกวันพุธ–วันอาทิตย์ เวลา 09.00–16.00 น.
เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank
