คราวแรกที่เราได้ยินชื่อ “ขนมโสมนัส” ก็พลันเผลอคิดไปว่าคงจะเป็นขนมที่ขายกันในย่านวัดโสมนัสอย่างเดียว แต่จริง ๆ แล้วขนมนี้มันมีประวัติความเป็นมาที่เก่าแก่กว่านั้น และชื่อขนมก็อาจจะไม่เกี่ยวข้องกับวัดโสมนัสเสียทีเดียวอีก
.
ขนมโสมนัสเป็นขนมชนิดหนึ่งที่มีลักษณะเป็นขนมอบกรอบ ทำจาก ไข่ขาว น้ำตาลทราย และมะพร้าวคั่ว ทำให้ตัวขนมมีเนื้อกรอบเบา ดูคล้ายกับขนมเมอแร็งก์ของตะวันตกที่ทำมาจากไข่ขาวเหมือนกัน แต่จุดที่แตกต่างก็คือในส่วนของรสที่หวานกว่าพร้อมกับกลิ่นหอม ๆ ของมะพร้าวคั่ว
..
คำว่า “โสมนัส” มาจากภาษาบาลี ซึ่งหมายถึงความยินดีหรือความปลาบปลื้ม อย่างไรก็ดี สำหรับขนมชนิดนี้จากที่พบบันทึกในเอกสารเก่าของไทย พบว่าครั้งหนึ่งเคยถูกเรียกด้วยชื่อ “โคมนัส” ซึ่งนำมาสู่ข้อสันนิษฐานกันว่าอาจเพี้ยนมาจาก “โคโคนัท” (coconut) ที่หมายถึงมะพร้าว ซึ่งเป็นหนึ่งในส่วนผสมหลักของขนมชนิดนี้ ก่อนจะมาเป็นชื่อ “โสมนัส” ที่เสียงใกล้กัน และโยงเข้าความหมายที่ไพเราะและเป็นมงคล
.
โสมนัสนับเป็นหนึ่งในขนมอบยุคแรก ๆ ของไทย โดยมีความเกี่ยวข้องกับการนำไข่มาใช้ในขนมไทย ซึ่งเป็นรูปแบบของขนมไทยที่ได้รับอิทธิพลมาจากชาวตะวันตกในสมัยอยุธยา แต่ทั้งนี้ขนมไทยแบบฝรั่งส่วนใหญ่นิยมใช้ไข่แดงอย่างเช่นในขนมตระกูลทองทั้งหลาย การใช้ไข่ขาวของขนมโสมนัสจึงเป็นอะไรที่แตกต่างไปจากขนมไทยส่วนใหญ่
.
ปัจจุบันขนมโสมนัสยังคงพบได้ในบางพื้นที่ เช่น แถบอัมพวา และมีผู้ทำขนมไทยหลายรายช่วยฟื้นฟูสูตรดั้งเดิมให้กลับมาเป็นที่รู้จักอีกครั้งหนึ่ง…
