ในวันที่ 21 ที่จะถึงนี้ ก็นับว่าเป็นอีกหนึ่งปีที่เวียนมาบรรจบของวันเกิดกรุงเทพหรือกรุงรัตนโกสินทร์ครบรอบ 244 ปี เป็นอีกหนึ่งก้าวเล็ก ๆ ที่เริ่มเข้าใกล้ปีที่ 250 ซึ่งจะเป็นอีกหนึ่งปีที่จะมีการพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งใหญ่อีกครั้งหนึ่ง
ตลอดระยะเวลากว่า 244 ปี ที่ผ่านมา ถึงแม้ว่าตัวเลขจะเยอะ แต่ทั้งนี้ในเรื่องของพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์นั้น มีบันทึกไว้เพียง 4 ครั้งเท่านั้นเอง นับตั้งแต่การสมโภชกรุงฯ ครั้งแรกในปีที่ 1 และสมโภชกรุงฯ ครั้งที่ 2 3 และ 4 ในวาระครบรอบ 100 150 และ 200 ปี ตามลำดับ วันนี้เราเลยอยากจะพาย้อนไปสำรวจเหตุการณ์เมื่อคราวพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งก่อน ๆ กันว่ามีอะไรกันบ้าง
.
๏ พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งแรก
พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งแรก เกิดขึ้นเมื่อคราวตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ในปี 2328 หลังการสร้างพระบรมมหาราชวังและพระบวรราชวังแล้วเสร็จ ตลอดจนมีการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเป็นที่เรียบร้อย การพระราชพิธีในครั้งนี้จะเป็นการสมโภชการก่อตั้งกรุงรัตนโกสินทร์อย่างเป็นทางการในปีดังกล่าว
บรรยากาศพระราชพิธีในครั้งนี้ มีบันทึกให้เห็นผ่านพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1 ซึ่งเรียบเรียงโดยพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) และสอบชำระโดยสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ โดยระบุว่าหลังจากที่มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชก็ทรงพระกรุณาโปรดฯ ให้จัดการสมโภชพระนครขึ้นมา
ในบันทึกกล่าวว่าได้นิมนต์พระสงฆ์ทุกวัดทั้งในและนอกพระนครให้มาสวดพระพุทธมนต์ อีกทั้งยังพระราชทานเงินและให้ข้าราชการทำข้าวกระทงเลี้ยงพระสงฆ์ ตลอดจนตั้งโรงทานเลี้ยงผู้คนทั้งพระนคร ตลอดจนมีการตั้งต้นกัลปพฤกษ์ตามวงกำแพงพระนครและโปรยทานให้ต้นละชั่ง ตลอดระยะเวลาสมโภช 3 วัน ตลอดจนมีการแสดงมหรสพต่าง ๆ ด้วย โดยหลังจากสมโภชกรุงฯ แล้วก็ได้พระราชทานนามให้กับกรุงเทพ กลายเป็นชื่อยาว ๆ ที่ใครหลายคนอาจจะจำได้จากเพลงของอัสนี-วสันต์นั่นเอง
๏ พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี
การพระราชพิธีสมโภชกรุงฯ ครั้งที่ 2 จัดขึ้นมาในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในวาระครบรอบ 100 ปี การสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ในปีนี้เป็นปีที่มีการเตรียมการและพิธีการอย่างเอิกเกริก นับตั้งแต่การหล่อพระบรมรูปรัชกาลที่ 1-4 (ซึ่งจะนำมาสู่วันจักรีในรัชกาลถัดมา) การปฏิสังขรณ์วัดพระแก้ว มีการเตรียมจัด “แนชันนัลเอกซฮิบิชัน” ซึ่งเป็นการนำสินค้าจากทั่วฟ้าเมืองไทยมาจัดแสดงให้ชาวต่างชาติและชาวกรุงได้เลือกชมเลือกซื้อกัน
ในส่วนของงานพระราชพิธี เริ่มจากการสมโภชวัดพระแก้วก่อนในวันที่ 17 เมษายน แล้วจึงมีการสมโภชกรุงฯ ในวันที่ 21 เมษายน โดยในงานฉลองสมโภชกรุงฯ เริ่มต้นจากการอัญเชิญพระบรมรูปของล้นเกล้ารัชกาลที่ 1 ขึ้นประดิษฐานที่พระที่นั่งศิวาลัยปราสาท จากนั้นจึงมีการเลี้ยงพระสงฆ์ทั้งในและนอกพระบรมมหาราชวัง ตลอดจนเป็นวันที่ทรงก่อพระฤกษ์ศาลหลวง (อาคารศาลสถิตยุติธรรม) และในช่วงบ่ายเสด็จโปรยทานและทอดพระเนตรชมดอกไม้ไฟที่พระที่นั่งพุทไธสวรรย์
งานสมโภชกรุงฯ ครั้งนี้จัดงานนานถึง 7 วัน 7 คืน มีมหรสพ การละเล่น ตลอดจนจัดแสดงพิพิธภัณฑ์สิ่งของต่าง ๆ ให้คนได้มาชม โดยในส่วนของพิพิธภัณฑ์นี้จัดแสดงนานนับเดือน และเป็นหมุดหมายงานพิพิธภัณฑ์ในไทยด้วย
๏ พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 150 ปี
การพระราชพิธีสมโภชกรุงฯ ครั้งที่ 3 จัดขึ้นมาในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ก่อนอื่นต้องกล่าวว่าปีนี้เป็นช่วงที่ยังอยู่ในภาวะเศรษฐกิจตกต่ำหลังสงครามโลกอยู่ จึงมีการพยายามจัดสรรงบประมาณให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งในงานสมโภชฯ ครั้งนี้ เป็นปีที่มีการสร้างสะพานเชื่อมพระนครกับธนบุรีแห่งแรกคือสะพานพุทธนั่นเอง อีกทั้งยังมีการปฏิสังขรณ์วัดพระแก้ว โดยรับเงินบริจาคในการบูรณะโดยพระราชทานเหรียญที่ระลึกเป็นการตอบแทนให้แก่ผู้ที่บริจาค
งานในปีนี้ จัดยาวนานถึง 9 วัน 9 คืน แบ่งออกเป็น 3 ห้วง คือห้วงฉลองพระนคร ห้วงเฉลิมสิริราชสมบัติ และห้วงพระราชกุศลทักษิณานุปทาน มีการเสด็จพระราชดำเนินเลียบพระนครทางสถลมารคสักการะปูชนียวัตถุสำคัญในวัดต่าง ๆ และเสด็จไปเปิดพระบรมรูป พระปฐมบรมราชานุสรณ์ที่สะพานพุทธก่อนที่จะเสด็จพระราชดำเนินโดยกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคกลับสู่พระบรมมหาราชวัง ส่วนในห้วงวันเฉลิมสิริราชสมบัติและห้วงพระราชกุศลทักษิณานุปทานจะสมโภชในพระบรมมหาราชวัง ในช่วงงานพระราชพิธีก็มีการจัดละเล่นมหรสพกันตลอด
๏ พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี
การพระราชพิธีสมโภชกรุงฯ ครั้งที่ 4 จัดขึ้นมาในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ภายใต้รัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ มีการบูรณะสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ ในพระนครขึ้นมา
การพระราชพิธีเริ่มต้นในวันที่ 4 เมษายน ซึ่งมีการพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทักษิณานุปทานในพระบรมมหาราชวัง ครั้นพอวันที่ 5 เมษายน มีกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคจากท่าวาสุกรีไปยังท่าราชวรดิษฐ์ โดยเชิญพระชัย (หลังช้าง) ของล้นเกล้ารัชกาลที่ 1 ไปยังพระบรมมหาราชวังก่อนที่จะเสด็จออกไปยังท้องสนามหลวง ประกาศพระราชพิธีบวงสรวงในช่วงสาย ก่อนที่พระราชพิธีฉลองวัดพระแก้วในช่วงเย็น
ต่อมาในวันที่ 6 เมษายนซึ่งตรงกับวันจักรี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จพระราชดำเนินไปยังสะพานพุทธเพื่อถวายสักการะล้นเกล้ารัชกาลที่ 1 และในวันถัดมามีการพระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช พร้อมกับเชิญพระสยามเทวาธิราชมาประดิษฐาน ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ทรงพระกรุณาโปรดฯ ให้ประชาชนสามารถเข้ามาถวายสักการะพระสยามเทวาธิราชได้เป็นครั้งแรก ในวันที่ 12 เมษายนมีการอัญเชิญพระพุทธสิหิงค์ด้วยขบวนพยุหยาตราทางชลมารคน้อยไปสะพานพุทธและวงเวียนใหญ่ ก่อนที่จะกลับมายังสนามหลวง และในวันที่ 21 เมษายนซึ่งเป็นวันก่อตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ได้มีพระราชพิธีสมโภชหลักเมือง
ในการสมโภชกรุงฯ ครั้งนี้ ที่สนามหลวงก็มีการจัดซุ้มและมีมหรสพมากมาย มีการประกวดต่าง ๆ มีนิทรรศการและพิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ ให้เข้าชม ตลอดงานด้วย
.
ในอีกไม่กี่ปีเราก็จะเข้าสู่การพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งที่ 5 ในวาระครบรอบ 250 ปี ซึ่งในอนาคตจะมีการพระราชพิธีอย่างไร ยิ่งใหญ่แค่ไหน ก็ยังคงต้องติดตามกันต่อไป
#สุดโปรด#ประวัติศาสตร์#กรุงเทพ#สมโภชกรุงรัตนโกสินทร์#เหตุการณ์#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
