เมื่อ “การส่งความสุข”
เริ่มต้นจากลายพระหัตถ์ของรัชกาลที่ 4 ก่อนที่คำว่า “Happy New Year”
จะถูกพิมพ์ส่งหากันด้วยปลายนิ้ว ก่อนสติกเกอร์ไลน์และการ์ดดิจิทัลจะกลายเป็นเรื่องปกติ
เมืองไทยเคยมีการส่ง “ความสุข” ด้วยกระดาษพับครึ่ง และผู้เริ่มต้นธรรมเนียมนี้คือ พระมหากษัตริย์
.
“ส.ค.ส.” หรือ ส่งความสุข ปรากฏขึ้นครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อกว่า 150 ปีก่อน ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4)
พระองค์ทรงพระราชนิพนธ์คำอวยพรขึ้นด้วยพระองค์เอง แล้วโปรดเกล้าฯ ให้อาลักษณ์คัดลอก เพื่อพระราชทานแก่ ข้าราชบริพาร คณะทูต และมิตรสหายชาวต่างประเทศ ในวาระวันขึ้นปีใหม่สากล![]()
.
ส.ค.ส. ฉบับแรกของสยาม ถูกระบุว่ามีขึ้นในปี พ.ศ. 2409 (ค.ศ. 1866) และที่น่าทึ่งยิ่งกว่านั้นคือ ส.ค.ส. ฉบับที่เก่าแก่ที่สุดที่ค้นพบไม่ได้อยู่ในประเทศไทย แต่อยู่ที่ประเทศอังกฤษ
ผู้ค้นพบคือ คุณธวัชชัย ตั้งศิริวานิช ซึ่งพบเอกสารล้ำค่านี้ และต่อมาได้อธิบายรายละเอียดไว้ในบทความ “ส.ค.ส. ฉบับแรกของสยาม” ![]()
.
ส.ค.ส. ใบนี้ เป็นพระราชสาสน์ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานแก่ กัปตันจอห์น บุช หรือ หลวงวิสูตรสาครดิษฐ ![]()
ผู้ดูแลกรมเจ้าท่าในขณะนั้น ตัวบัตรไม่ได้มีลวดลายหรูหราอย่างที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน แต่เป็นกระดาษสมุดฝรั่งสีครีม พับครึ่ง คล้ายจดหมายธรรมดา เมื่อกางออกมีขนาดประมาณ 18 x 23 เซนติเมตร
คำอวยพรเขียนยาวถึง 4 หน้า และที่สำคัญที่สุดคือ มีลายพระนามของรัชกาลที่ 4 ประทับอยู่ด้วยพระองค์เอง สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า “การส่งความสุข” ในยุคนั้น ไม่ใช่เพียงมารยาททางสังคม แต่คือการใช้ความตั้งใจ เวลา และพระราชหฤทัยอย่างแท้จริง ![]()
.
ในบริบทของโลกตะวันตก บัตรอวยพรปีใหม่มีรากฐานมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 15 เริ่มจากเยอรมนี ด้วยภาพพิมพ์ไม้และคำอวยพร ก่อนที่อังกฤษจะพัฒนาให้เป็นบัตรอวยพรสีสันสวยงาม การที่รัชกาลที่ 4 ทรงริเริ่ม ส.ค.ส. จึงไม่เพียงแสดงถึงความปรารถนาดีต่อผู้รับ แต่ยังเป็นการสื่อสารอย่างแยบยลว่า สยามคือชาติที่มีอารยะ รู้เท่าทันโลก และเข้าใจธรรมเนียมสากล ![]()
.
แม้ปัจจุบันการส่ง ส.ค.ส. จะค่อย ๆ เลือนหายไป ถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีที่รวดเร็วและสะดวกกว่า แต่คุณค่าของ ส.ค.ส. ยังคงอยู่ ในฐานะสัญลักษณ์ของ “ความตั้งใจ”
ที่ผู้ส่งมอบให้ผู้รับอย่างไม่เร่งรีบ บางทีการกลับมาเขียนการ์ดสักใบ อาจเป็นการส่งความสุขที่งดงามไม่แพ้ยุคใดในประวัติศาสตร์เลยก็ได้

