คราวก่อนเราได้นำเสนอเรื่องราวของ “สาเก” เครื่องดื่มยอดฮิตจากญี่ปุ่นที่มีความเป็นมายาวนานที่เดินทางมาจากจีน สาเกนับว่าเป็นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จากการหมักข้าวที่พอปรากฏให้เห็นอยู่มากมายในหลายประเทศของเอเชีย ซึ่งที่ไทยเองเราก็มีเหมือนกัน แถมยังชื่อขึ้นต้นเหมือนกันด้วยอย่าง “สาโท” แต่… สาโทกับสาเกมันเหมือนกันมากแค่ไหน มีอะไรแตกต่างกันบ้างนะ?
ว่าด้วยปฐมบทสุราไทย คนไทยเรารู้จักกับสุราชนิดแรกเป็นสุราหมักข้าวที่เรียกว่าสุราแช่ วัฒนธรรมการหมักสุราแช่ของไทย คาดกันว่าคงไม่เก่าแก่ไปกว่าการริเริ่มปลูกข้าวของมนุษย์ คนในดินแดนไทยเริ่มปลูกข้าวกันอย่างน้อย ๆ ก็เมื่อ 5,000 ปีก่อนตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์อย่างในบ้านเชียง เป็นต้น ซึ่งสาโทก็นับว่าเป็นสุราแช่อย่างหนึ่งเหมือนกัน แต่ทั้งนี้ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าเกิดขึ้นมาตั้งแต่เมื่อไหร่
วิธีการทำสาโทหลัก ๆ นั้น จะมีส่วนประกอบสำคัญที่เรียกว่าลูกแป้ง ซึ่งเป็นเสมือนกับหัวเชื้ออย่างหนึ่ง โดยการนำเอาแป้งไปผสมกับสมุนไพรตามสูตรของแต่ละคนแต่ละบ้าน นำมาผสมน้ำบ้างปั้นออกมาเป็นก้อน แล้วบ่มทิ้งไว้เพื่อเพาะเชื้อก่อนนำไปตาก แล้วค่อยนำลูกแป้งไปใช้หมักข้าวเหนียวสาโท ซึ่งในลูกแป้งที่ได้จะมีทั้งเชื้อราและเชื้อยีสต์ ซึ่งทั้งสองนี้จะทำหน้าที่ต่างกันไป ราย่อยแป้งเป็นน้ำตาล และยีสต์ย่อยน้ำตาลเป็นแอลกอฮอล์
ความพิเศษของลูกแป้งนี้เป็นสิ่งที่ไม่พบในกรรมวิธีการทำสาเก ซึ่งการทำสาเกจะใช้เชื้อราที่เรียกว่าโคจิ แยกกันต่างหากกับยีสต์ ผิดกับลูกแป้งที่ทั้งราและยีสต์อยู่ในก้อนเดียวกัน ไม่ได้เป็นส่วนผสมแยกเหมือนกับกรรมวิธีการทำสาเก
สิ่งที่เหมือนกันระหว่างสาโทกับสาเกก็คงจะเป็นในเรื่องของการหมักข้าวให้เป็นแอลกอฮอล์ ทว่าในส่วนของรายละเอียดยิบย่อยนั้นก็พบว่ามีความแตกต่างกันอยู่ไม่น้อยเหมือนกัน เช่นในส่วนของข้าวที่ใช้ คือในไทยเราใช้ข้าวเหนียวกันเป็นหลัก ในขณะที่ทางฝั่งญี่ปุ่นใช้เป็นข้าวญี่ปุ่นซึ่งเป็นข้าวที่พอจะมีความเหนียวคล้ายกันแต่ก็แตกต่างอยู่บ้างในเรื่องของขนาดข้าว
ไม่เพียงเท่านั้นความแตกต่างของสภาพอากาศเองก็อาจจะเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้รสชาติและกลิ่นของสาเกกับสาโทมีความแตกต่างกันไปบ้าง เป้นความแตกต่างกันของภูมิปัญญาจากสองฝั่งที่อาจจะได้ผลผลิตที่ใกล้เคียงกัน ทว่ากรรมวิธ๊นั้นกลับแตกต่างกันออกไป
.
#จานโปรด#สาโท#สาเก#แอลกอฮอล์#ไทย#ญี่ปุ่น#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
