ในปีนี้สารจีนก็พ้นผ่านไปแล้ว แน่นอนว่าเมื่อถึง “สารทจีน” (Chinese Ghost Festival หรือ Zhongyuan Festival / 中元节) ลูกหลานชาวจีนทั่วโลก จะพร้อมใจกันจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษ ไม่เพียงเพื่อรำลึกถึงผู้ล่วงลับ แต่ยังเป็นการแสดงความกตัญญูที่สืบทอด ในสังคมจีนนับพันปี อาหารที่จัดบนโต๊ะไม่ใช่แค่ของเซ่นไหว้ธรรมดา แต่ยังมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ เช่น หมูพะโล้ที่สะท้อนเส้นทางสายไหม ไก่ต้มทั้งตัวที่สื่อถึงการเริ่มต้นใหม่ เป็ดที่แทนความสะอาดและความสมบูรณ์ และปลาที่หมายถึงความเหลือกินเหลือใช้
===
“สารทจีน” มีรากฐานจากการบูชาบรรพชนตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น กว่า 2,000 ปีก่อน และได้รับอิทธิพลจากทั้งลัทธิเต๋า และพุทธศาสนา จนพัฒนาเป็นเทศกาล จงหยวน ในเดือน 7 ขณะเดียวกันยังมีพิธีในเดือน 9 ที่เกี่ยวกับการเซ่นไหว้เช่นกัน ต่อมาพิธีกรรมได้ขยายออกเป็นการจัดโต๊ะอาหารคาวหวาน ผลไม้ และการเผากระดาษเงินทอง เพื่ออุทิศแก่บรรพบุรุษและดวงวิญญาณไร้ญาติ
===
เมื่อชาวจีนอพยพสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปลายศตวรรษที่ 18–19 พวกเขาได้นำประเพณีสารทจีนเข้าสู่สยาม ตั้งแต่รัตนโกสินทร์ตอนต้นจนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 พิธีนี้นี้สามารถพบเจอได้ทั่วไปในชุมชนไทยเชื้อสายจีน เช่น ย่านเยาวราช สมุทรสาคร และภูเก็ต ปัจจุบันสารทจีนยังคงเป็นเทศกาลสำคัญที่ลูกหลานชาวจีนในไทยจัดขึ้นทุกปี เพื่อไหว้เจ้าที่ ไหว้บรรพบุรุษ และทำบุญให้วิญญาณไร้ญาติ แสดงถึงความกตัญญู ความผูกพันครอบครัว และการอยู่ร่วมกันของวัฒนธรรมจีน – ไทย
===
หมูสามชั้นต้มซีอิ๊ว/พะโล้
ต้นกำเนิดของพะโล้มาจากจีนแต้จิ๋ว ใช้เครื่องเทศที่มากับเส้นทางสายไหม เช่น โป๊ยกั๊กจากจีนตอนเหนือ อบเชยจากอินเดีย กานพลูจากชวา ในยุคราชวงศ์หมิง เครื่องเทศเหล่านี้ถือเป็นสินค้าล้ำค่าพอ ๆ กับทองคำ จึงไม่แปลกที่ “พะโล้” กลายเป็นอาหารที่แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์และความมั่งคั่ง
===
ไก่ต้มทั้งตัว
การไหว้ด้วยไก่ทั้งตัวปรากฏมาตั้งแต่สมัยราชวงศ์โจว (ค.ศ. 1046 – 256 ก่อนคริสตกาล) ในพิธีบวงสรวงฟ้าและดิน ไก่สื่อถึง “ปฏิทิน” เพราะขันตอนเช้าตรู่สื่อถึงการเริ่มต้นใหม่ จึงเป็นของมงคลที่ลูกหลานจีนเชื่อว่า จะนำพาความก้าวหน้าและสำเร็จ
===
เป็ดพะโล้ / เป็ดต้ม
เป็ดเป็นสัตว์ที่นิยมเลี้ยงกันทั่วไปในลุ่มแม่น้ำแยงซี เป็ดในงานเลี้ยงขุนนางราชวงศ์ถังถูกยกให้เป็นอาหารแห่ง “ความสะอาดและความบริบูรณ์” เพราะเนื้อไม่มันเกินไป และมีรสกลมกล่อม
===
ปลานึ่ง / ปลาทอด
คำว่า “魚” (ยู๋, ในภาษาจีนกลาง) พ้องเสียงกับ “余” ที่แปลว่า “เหลือกินเหลือใช้” จึงต้องมีปลาบนโต๊ะไหว้เสมอ ในสมัยราชวงศ์ซ่ง ถึงราชวงศ์ชิง มีหลักฐานบันทึกว่าการเลี้ยงพระราชพิธีใหญ่จะต้องเสิร์ฟปลา เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งความเจริญรุ่งเรืองและความต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
เกร็ดน่ารู้คือ บางครอบครัวจะจัดปลาทั้งตัวโดยห้ามหันหัวเข้าประตู เพราะเชื่อว่าเป็นลางไม่ดี ต้องให้หัวปลาหันเข้าหาผู้ใหญ่ในบ้านเพื่อแสดงถึงการเคารพและการรับพร
#สารทจีน#ไก่ต้ม#พะโล้#อเมริกา#ของไหว้#อพยพ#อังกฤษ#วัฒนธรรม#ประวัติศาสตร์#อาหาร#จานโปรด#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
