ย้อนกลับไปเมื่อประมาณ 1,100–1,200 ปีก่อน ในยุคศิลปะศรีวิชัย พุทธศตวรรษที่ 14–15 
.
มีวัตถุหายากที่ทรงคุณค่ามาก “พระพิมพ์รูปพระโพธิสัตว์ ๔ กร” 
ที่ถูกค้นพบในถ้ำเขาสาย อ.ห้วยยอด จ.ตรัง 
และปัจจุบันจัดแสดง ณ ห้องศรีวิชัย อาคารมหาสุรสิงหนาท พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 
.
ลักษณะโดดเด่นแห่งองค์โพธิสัตว์
พระพิมพ์นี้มีรูปร่างคล้าย หยดน้ำยอดแหลม 
ขอบพิมพ์หนา แสดงภาพ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ๔ กร 
ประทับ ขัดสมาธิเพชรบนฐานบัวคว่ำ–บัวหงาย 
ทรงชฎามงกุฏ 
พระพักตร์กลมเนียน พระเนตรเหลือบต่ำมี ศิรประภา ล้อมรอบ
.
พระหัตถ์ขวาบนทรงลูกประคำ 
ขวาล่างแสดงปางประทานพร
ซ้ายบนเคยถือคัมภีร์ 
ซ้ายล่างทรงก้านดอกบัว 
ด้านข้างปรากฏ จารึกอักษรเทวนาครี ภาษาสันสกฤต ของคาถา “เย ธัมมาฯ”
.
สัญลักษณ์มหายานใต้ทะเลอันดามัน
พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรเป็นหนึ่งในพระโพธิสัตว์สำคัญแห่งพุทธศาสนามหายาน ทรงมีปณิธานว่า ตราบใดที่ยังมีสัตว์เสวยทุกข์ จะไม่บรรลุพระโพธิญาณ การพบพระพิมพ์รูปแบบ ๔ กร ในพื้นที่ภาคใต้ของไทยสะท้อนถึงการยอมรับและเผยแพร่คติศาสนานี้ ผ่านเส้นทางการค้าทางทะเลระหว่างอินเดีย หมู่เกาะ และภาคใต้ของไทย 
.
นอกจากนี้ยังพบพระพิมพ์สไตล์เดียวกันตามถ้ำอื่นในพัทลุง สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และตรัง โดยพบตั้งแต่พระโพธิสัตว์ ๒ กรถึง ๑๒ กร รวมถึงจารึกในภาษาสันสกฤต
.
เรื่องเล่าในบันทึกประวัติศาสตร์
ในจดหมายระยะทางของสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ (พ.ศ. 2445) ทรงบันทึกว่า พระพิมพ์เหล่านี้ถูกชาวจีนเก็บจากขี้ค้างคาวในถ้ำ แล้วนำขึ้นมามีองค์พระโพธิสัตว์หลายแบบตั้งแต่ ๒ ๔ ถึงหลายกร รวมทั้งพระพุทธเจ้าในหลายท่า
.
ทำไมต้องชมชิ้นนี้?
เป็นหลักฐานชิ้นสำคัญของ พุทธศาสนามหายานในภาคใต้ เป็นงานฝีมือที่บรรจุความเชื่อ ความละเอียด และภาษาจารึกอันทรงคุณค่าสะท้อนถึง เครือข่ายการค้าทางทะเล 
และการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม สะท้อนศิลปะศรีวิชัยผ่านวัสดุดินดิบและจารึกภาษาสันสกฤต
