“โถกลีบบัว” ศิลป์จีนในใจไทยสะท้อน พระราชพิธีอันวิจิตรสมัยรัตนโกสินทร์

ในยุครุ่งเรืองแห่งราชวงศ์จักรี ช่วงรัชกาลที่ 2 หรือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย นอกจากจะเป็นยุคทองของวรรณกรรมแล้ว ยังเป็นยุคที่ศิลปวัตถุก็เจริญงดงามถึงขีดสุด

.

หนึ่งในโบราณวัตถุหายากที่สะท้อนถึงรสนิยมอันวิจิตรของราชสำนักไทย ก็คือ “โถกลีบบัว” ชิ้นนี้ อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นแค่โถธรรมดา เพราะนี่คือโถสำหรับ ครอบน้ำพระพุทธมนต์ ซึ่งใช้ในพระราชพิธีสำคัญต่าง ๆ

.

จุดเด่นที่สุดอยู่ที่ เชิงเทียนประดับอยู่บนฝา แสดงให้เห็นว่าต้องมีการจุดเทียนประกอบการสวดพระพุทธมนต์ตามธรรมเนียมโบราณ

.

ตัวโถและฝาออกแบบให้เป็น กลีบบัวนูนละเอียด เคลือบสีแดงอมส้มดั่งกลีบดอกบัวเพิ่งผลิบาน ตัดเส้นด้วยลายทองอ่อนงดงามราวแสงอรุณ นี่คือศิลปะในแบบพิเศษที่ต้องสั่งทำจาก เตาจิ่งเต๋อเจิ้น อันเลื่องชื่อแห่งมณฑลเจียงซี ประเทศจีน ซึ่งผลิตเฉพาะให้ราชสำนักเท่านั้น

.

เมื่อเปิดฝาออก ภาพในโถก็ชวนให้ตื่นตะลึง ด้านในมีภาพเขียนของ ปลาเงิน ปลาทอง และสาหร่าย ลอยละล่องอ่อนช้อย ประหนึ่งโลกใต้น้ำแห่งมงคล ถูกถ่ายทอดผ่านฝีแปรงอันอ่อนละมุนตามคติจีนที่เชื่อว่า “ปลาทอง” คือความมั่งคั่ง “สาหร่าย” คือความเจริญงอกงาม ซึ่งเหมาะยิ่งนักกับการใช้ในพิธีทางศาสนาและราชพิธีที่ต้องการความเป็นสิริมงคลสูงสุด

.

ปัจจุบัน โถกลีบบัวสุดล้ำค่านี้ถือเป็นหนึ่งใน โบราณวัตถุชิ้นเอกของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ที่ไม่เพียงงดงามตามสายตา แต่ยังบอกเล่าเรื่องราวของความสัมพันธ์ไทย-จีน ศิลปะในราชสำนัก และความเชื่อโบราณได้อย่างลึกซึ้ง