หากพูดถึงเครื่องจักสานจากไม้ไผ่
หลายคนอาจนึกถึงของใช้พื้นบ้านทั่วไป แต่ที่บ้านนางาม อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง มีงานจักสานที่ไม่ธรรมดา
.
เพราะที่นี่ใช้ “ไผ่ซางนวล” พืชพื้นถิ่นอันแข็งแกร่ง มาสานเป็นเครื่องใช้ที่ทั้งทนทาน สวยงาม และไร้มอดกัดกิน ด้วยภูมิปัญญาที่ตกทอดมากว่า 142 ปี ![]()
.
ลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ของที่นี่เรียกว่า “ลายก่องข้าวดอก”
ลายจักสานแห่งวัฒนธรรมที่บ่งบอกถึงตัวตนของชาวบ้านนางาม
.
หนึ่งในหัวเรี่ยวหัวแรงที่ทำให้จักสานบ้านนางามไม่หายไปตามกาลเวลา คือ “โบว์ – พรกนก ลาภเกิด” หญิงสาวที่ตั้งใจพัฒนาผลิตภัณฑ์จักสานให้มีมูลค่าเพิ่มขึ้น ทั้งในแง่ของการออกแบบ การตลาด และการดึงคนรุ่นใหม่ให้หันมาสนใจงานฝีมือที่ทรงคุณค่านี้ ![]()
![]()
.
โบว์นำหลัก Learn to Earn หรือ “เรียนรู้เพื่ออยู่รอด” มาผสมผสานระหว่าง Hard Skill และ Soft Skill เพื่อให้คนในชุมชนสามารถสร้างรายได้โดยไม่ต้องออกไปหางานที่อื่น
.
จากงานจักสานเดิมที่มีเพียงกระติ๊บข้าว ก็พัฒนาต่อยอดเป็นของใช้อื่น เช่น กระเป๋ารูปทรงต่าง ๆ
กระจาด ตะกร้าทรงกลม
ทรงเหลี่ยม ทำให้ขยายตลาดได้มากขึ้น โดยเน้นเจาะกลุ่มคนวัยทำงาน ![]()
พร้อมทั้งพัฒนาการผลิตด้วยการนำจักรเย็บเข้ามาใช้งาน ทำให้มีกำลังการผลิตมากขึ้น
.
นอกจากนี้ ยังชักนำคนรุ่นใหม่ในชุมชนให้เข้ามาเรียนรู้งานจักสาน เพื่อที่จะสืบทอดมรดกภูมิปัญญาของท้องถิ่นให้คงอยู่ และยังเป็นการสร้างงานสร้างอาชีพให้คนในชุมชน ทำให้ชุมชนเข้มแข็ง มีรายได้และพึ่งพาตัวเองได้ ![]()
.
จากความตั้งใจในการรักษาภูมิปัญญาและเพิ่มโอกาสให้ผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นในปี 2563 โบว์และทีมงานได้จดทะเบียน “วิสาหกิจชุมชนจักสานผิวไม้ไผ่บ้านนางาม”
เพื่อขยายตลาดให้กว้างขึ้น และส่งต่อเสน่ห์ของงานจักสานไผ่ซางนวลให้คงอยู่ตลอดไป
.
จักสานบ้านนางามเป็นเสมือนภาพสะท้อนวิถีชีวิตของชุมชน ‘ลายก่องข้าวดอก; จึงเป็นมากกว่าลายสานธรรมดา เพราะมันคือสายใยที่เชื่อมโยงคนรุ่นก่อนกับคนรุ่นใหม่ เพื่อให้จักสานจากผิวไผ่ซางนวลยังคงเป็นสมบัติแห่งบ้านนางามต่อไป




