วรรณกรรมจากคัมภีร์ใบลานล้านนา และนิทานมุขปาฐะเป็นขุมทรัพย์ทางปัญญาที่เต็มไปด้วยคติธรรมและข้อคิดจากบรรพชน
.
เรื่องราวที่แพร่หลายและได้รับความนิยมอย่างมาก คือ “แมงสี่หูห้าตา” นิทานที่เล่าสืบต่อกันมาเนิ่นนานจนกลายเป็นวรรณกรรมลายลักษณ์อันทรงคุณค่า
.
แมงสี่หูห้าตาคืออะไร ?
แมงสี่หูห้าตาเป็นสัตว์ประหลาดที่ไม่มีในโลกจริง แต่มีการกล่าวถึงในตำนานล้านนา ลักษณะคล้ายหมี มีหู 4 หู และตา 5 ตา เรื่องนี้ถูกบันทึกไว้ในคัมภีร์ใบลาน “ธัมม์สี่หูห้าตา” ซึ่งพบที่วัดแช่ช้าง จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2457
.
จากนิทานพื้นบ้านสู่คติธรรมศาสนา
ในแง่ของความเป็นมาเรื่อง “แมงสี่หูห้าตา” มีข้อน่าสังเกตว่าอาจเป็นนิทานชาวบ้านที่เรียกว่า “เจี้ย” เล่าต่อกันมาจนได้รับความนิยม ต่อมา นักศาสนาได้นำเนื้อเรื่องมาผูกโยงเข้ากับคำสอนทางพระพุทธศาสนา เพื่อดึงดูดความสนใจของผู้คน จนกลายเป็นชาดกนอกนิบาตเรื่องหนึ่ง
.
ตำนานที่ยังมีชีวิตในล้านนา
ความศรัทธาต่อแมงสี่หูห้าตาส่งผลให้มีการสร้างรูปปั้นของมันไว้ที่ ‘วัดดอยถ้ำเขาควาย’ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย และชื่อเมือง “พันธุมติ” ซึ่งปรากฏในเรื่องเล่าก็เกี่ยวโยงกับชื่อเก่าแก่ของเมืองเชียงรายเช่นกัน
.
เครื่องรางนำโชค ถ่ายมูลเป็นทองคำ
ในตำนานเล่าว่าแมงสี่หูห้าตา ถ่ายมูลออกมาเป็นทองคำ ทำให้ผู้คนเชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งโชคลาภและความมั่งคั่ง ปัจจุบันมีการสร้างรูปปั้นตามสถานที่ต่าง ๆ เพื่อให้ผู้คนได้กราบไหว้ขอพร บางแห่งสร้างในลักษณะคล้ายหมี ตามคัมภีร์ใบลานต้นฉบับ
.
แต่ก็มีบางแห่งที่สร้างในลักษณะคล้ายลิงหรือสัตว์ชนิดอื่น ซึ่งอาจเป็นเพราะการถ่ายทอดเรื่องราวที่คลาดเคลื่อนไป นอกจากนี้ ยังมีการสร้างเป็น เครื่องรางให้เช่าบูชา เพราะเชื่อว่าแมงสี่หูห้าตาเป็นเครื่องรางนำโชค ช่วยดึงดูดทรัพย์สินเงินทองมาสู่เจ้าของ
.
หากคุณอยากสัมผัสมนต์เสน่ห์ของตำนานล้านนา เรื่องราวของแมงสี่หูห้าตายังรอให้คุณไปค้นพบ
