ขันลงหิน
มีประวัติย้อนไปถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยนิยมใช้เป็นขันล้างหน้า ขันน้ำมนต์ ขันใส่น้ำ และในงานพิธีมงคลต่าง ๆ การใช้งานส่วนใหญ่จำกัดอยู่ในราชสำนักและกลุ่มเจ้าขุนมูลนาย พ่อค้า คหบดี
.
เนื่องจากกระบวนการผลิตที่ซับซ้อนและใช้เวลานาน 
วัตถุดิบหลักคือ “ทองม้าล่อ” ที่นำเข้าจากจีน ซึ่งเป็นการผสมระหว่างทองแดง ดีบุก และสัมฤทธิ์หรือสำริด กระบวนการผลิตใช้หินขัดภาชนะจนขึ้นเงา จึงเรียกว่า “เครื่องทองลงหิน”
.
ขันลงหินทมีคุณสมบัติพิเศษหลายประการ 
ได้แก่ ความแข็งแกร่ง เหนียว ทนทาน เมื่อเคาะจะมีเสียงกังวาน มีผิวสุกใสเป็นเงางามไม่ขุ่นมัวง่าย สามารถเก็บรักษาอาหารและความเย็นได้ดี คุณสมบัติเหล่านี้เกิดจากการคิดค้นสัดส่วนของส่วนผสมที่เหมาะสม
.
โดยทองแดงให้ความอ่อนเหนียวและทนต่อการกัดกร่อน ดีบุกช่วยเพิ่มความอ่อนตัวและต้านทานการกัดกร่อน ส่วนสำคัญคือต้องใช้เฉพาะโลหะ 3 ชนิดนี้เท่านั้น หากมีโลหะอื่นปน แม้แต่ทองเหลืองเพียงเล็กน้อย จะทำให้เนื้อทองไม่ประสานกันและแตกเมื่อตี
.
ความพิถีพิถันในการผลิตและคุณสมบัติพิเศษของขันลงหิน สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาและความเชี่ยวชาญของช่างฝีมือไทยในอดีต ทำให้ขันลงหินเป็นภาชนะที่มีคุณค่าทั้งในแง่ประโยชน์ใช้สอยและคุณค่าทางประวัติศาสตร์
