“วัดป่าเลไลยก์ ลาดหญ้า” ร่องรอยขุนช้าง-ขุนแผนในกาญจนบุรี

ชื่อของ “วัดป่าเลไลยก์” หากใครที่เป็นสายบุญอาจจะรู้สึกค้นเคยกับชื่อนี้เป็นอย่างดี เนื่องจากเป็นอีกหนึ่งวัดชื่อดังในจังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งในพงศาวดารเหนือเล่าว่าเก่าแก่ถึงสมัยอาณาจักรพระนครของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 เลยทีเดียว แต่อย่างไรก็ดี วัดป่าเลไลยก์ที่เราจะมาพูดถึงกันในวันนี้ ไม่ใช่วัดป่าเลไลยก์ที่สุพรรณบุรี หากแต่เป็นวัดป่าเลไลยก์ที่กาญจนบุรีต่างหาก

วัดป่าเลไลยก์ ตำบลลาดหญ้า จังหวัดกาญจนบุรี เป็นวัดเก่าแก่สมัยอยุธยา เดิมมีชื่อว่า “วัดผ่าอก” สันนิษฐานว่าที่มาชื่อเกิดจากการที่พระพุทธรูปางมารวิชัยเดิมในพระมณฑปถูกลักลอบเจาะอกพระจนทะลุ ก่อนที่ต่อมาจะมีการสร้างพระพุทธรูปปางปาลิไลยก์มาประดิษฐานแทน

ส่วนสาเหตุที่ว่าทำไมถึงต้องเป็นชื่อ ป่าเลไลยก์ อาจจะเป็นไปได้ว่าเกิดจากพระพุทธรูปปางปาลิไลยก์ด้วยส่วนหนึ่ง และอีกส่วนหนึ่งเกิดจากวรรณคดีเรื่องขุนช้างขุนแผน ซึ่งมีกาญจนบุรีเป็นอีกหนึ่งฉากหลังภายในเรื่องและมีการนำเอาชื่อจากเรื่องขุนช้างขุนแผนมาตั้งเป็นชื่อสถานที่ต่าง ๆ หลายที่ในตำบลลาดหญ้า ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงสมัยรัชกาลที่ 6 โดยพระอาจารย์จวน เช่นวัดนางพิม วัดขุนแผน เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ถ้ายึดตามเนื้อหาในขุนช้างขุนแผนแล้ว วัดป่าเลไลยก์ที่แท้จริงที่พลายแก้วไปศึกษาอยู่ก็คือวัดที่สุพรรณบุรี ไม่ใช่วัดที่นี่ แต่ถึงอย่างนั้น การที่ตั้งชื่อสถานที่ในตำบลลาดหญ้าผ่านเรื่องราวของขุนช้างขุนแผนก็สะท้อนให้เห็นถึงความนิยมของวรรณคดีเรื่องดังกล่าวในพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรีได้เป็นอย่างดี 🌿

วัดป่าเลไลยก์ ตำบลลาดหญ้านับว่าเป็นอีกหนึ่งที่เที่ยวเชิงประวัติศาสตร์เล็ก ๆ ที่ไม่ค่อยจะมีคนเดินทางมามากสักเท่าไหร่ แต่ถึงอย่างนั้นก็เป็นสถานที่ที่น่ามาเยี่ยมชมและสะท้อนใหเห็นถึงความเชื่อของคนพื้นที่ และอิทธิพลของวรรณคดีที่มีผลกระทบต่อการตั้งชื่อสถานที่ในทางคติชนวิทยาได้เป็นอย่างดี

ที่ตั้ง: โบราณสถานวัดป่าเลไลยก์ ตำบลลาดหญ้า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี

พิกัด: https://maps.app.goo.gl/5xjSTB9warNwEPWb9