เสาโบสถ์รูปร่างแปลกประหลาดเป็นเงื่อนพิรอดที่ชวนน่าพิศวงและสงสัยว่าเขาทำกันอย่างไรนี้ นับว่าเป็นอีกหนึ่งรูปแบบเสาที่พบในสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์หลายแห่งและมีคติและความหมายทางคริสต์ศาสนาที่น่าสนใจ
เสาผูกปมมีการพบเห็นอยู่มากมายตั้งแต่ในแคว้นลอมบาร์ดของอิตาลี, พื้นที่ของอดีตอาณาจักรบูร์กอญ, ไปจนถึงแคว้นบาวาเรีย โดยเสาผูกปมที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ยังหลงเหลืออยู่นั้นอยู่ที่เสาแท่นเทศน์ในโบสถ์ซานปิเอโตร ดิ โกรปินา (San Pietro di Gropina) แต่ถึงจะพบมากในโรมาเนสก์ อย่างไรก็ดี มันมีข้อสันนิษฐานว่าเสาผูกปมอาจจะเกิดขึ้นครั้งแรกในไบแซนไทน์ที่โบสถ์พระอัครสาวก (Church of the Holy Apostles) ซึ่งสร้างขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 4 และถูกทำลายลงหลังการล่มสลายของคอนสแตนติโนเปิลไม่กี่ปีเมื่อราวศตวรรษที่ 15 โดยปรากฏภาพของโบสถ์ดังกล่าวในเอกสารโบราณที่เขียนขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 12 นอกจากนี้ยังมีภาพวาดของเสาผูกปมที่เก่าแก่ที่สุดย้อนได้ถึงช่วงศตวรรษที่ 10 ในภาพรายนามมรณสักขี สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าบาซิลที่ 2
เสาผูกปมมีอีกชื่อเรียกหนึ่งว่าเสางู โดยมีลักษณะเป็นเสาสี่ต้นที่มาเชื่อมบรรจบกันด้วยปมแบบเงื่อนพิรอด ซึ่งในกรีกโบราณ เงื่อนนี้เป็นเงื่อนที่เฮอร์คิวลีสใช้ผูกหนังสิงโตนีเมียนจึงเป็นสัญลักษณ์ของเฮอร์คิวลีส ในขณะเดียวกันก็ถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งการเยียวยาในช่วงยุคโบราณ จึงมีข้อสันนิษฐานว่าอาจจะถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ในฐานะของการพิทักษ์และปกปักษ์รักษา ในขณะเดียวกันก็ยังมีข้ออธิบายที่เชื่อมโยงกับศาสนาว่าอาจจะเกี่ยวข้องกับการเชื่อมกันของพระบิดา(สองเสาบน)และพระบุตร(สองเสาล่าง) ด้วยพระจิต(ปมตรงกลาง) ราวกับว่าเป็นการเชื่อมกันของโลกมนุษย์และโลกสวรรค์ บางก็ว่าเป็นการบอกเล่าว่าเป็นสัญลักษณ์ของพระคริสต์ผู้ซึ่งมีทั้งธรรมชาติของพระเจ้าและธรรมชาติของมนุษย์อยู่ในคนเดียวกัน
รูปแบบของเสานี้ยังคงหลงเหลืออยู่มากมายในโบสถ์โรมาเนสก์ โดยเฉพาะที่ทางตอนเหนือของอิตาลีซึ่งพบเห็นได้มากในงานหินของสกุลช่างโคมาซีน(Comasine) ในลอมบาร์ด และเหล่าอารามของคณะซิสเตอร์เชียน ซึ่งถ้ายึดหลักว่าเสาผูกปมนั้นเกิดขึ้นที่ไบแซนไทน์ ก็อาจจะสันนิษฐานได้ว่าช่างในพื้นที่ได้มีโอกาสไปพบเห็นของจริงมาก่อนที่จะหยิบยกมาใช้ในงานของตน ซึ่งถ้าใครอยากจะเดินทางไปชมของจริงแล้วล่ะก็ หนึ่งในโบสถ์ชื่อดังที่มีเสาผูกปมแบบนี้ก็เช่นที่อาสนวิหารเทรนโต หรือไม่ก็ที่อาสนวิหารโมเดน่า ที่น่าสนใจและมีอะไรหลายอย่างให้ดูเยอะ
#ที่โปรด#ประวัติศาสตร์#ถาปัตย์น่ารู้#ต่างประเทศ
อ้างอิง:
Ioli Kalavrezou-Maxeiner, The Byzantine knotted column, in Byzantine Studies in Honor of Milton V. Anastos, Malibu: Udena publication, 1985.
