“โอ่งขังปลา” 
หรือที่เรียกกันว่า “ไหขังปลา” 
หรือ “หม้อขังปลา” เป็นภาชนะดินเผาชนิดพิเศษที่มีบทบาทสำคัญในวิถีชีวิตของชาวบ้านไทยมาอย่างยาวนาน
.
มักใช้สำหรับ เก็บหรือขังปลา กบ 
หรือสัตว์น้ำอื่น ๆ ให้มีชีวิตอยู่ได้นานขึ้น ก่อนนำไปประกอบอาหารหรือจำหน่าย นับเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตเรียบง่ายและการพึ่งพาธรรมชาติ 
.
ลักษณะของโอ่งขังปลา โอ่งขังปลามีรูปร่างคล้ายไหหรือหม้อดินเผาทรงกลมอ้วน แต่ได้รับการออกแบบมาให้เหมาะสมกับการ เก็บกักน้ำและรักษาชีวิตสัตว์น้ำ มีลักษณะเด่น ดังนี้
มีขอบปากกว้าง เพื่อให้ง่ายต่อการนำปลาเข้า-ออก
มีรูเจาะด้านบนใกล้คอโอ่ง สำหรับให้อากาศไหลเวียน และใช้เป็นช่องเทน้ำออกเมื่อต้องการเปลี่ยนน้ำ
เป็นเครื่องปั้นดินเผาแบบเผาแกร่ง ทำให้เนื้อภาชนะมีความแข็งแรง ไม่รั่วซึม สามารถกักเก็บน้ำไว้ได้นาน
.
การใช้งานโอ่งขังปลา ใช้สำหรับเก็บขังปลา กบ หรือสัตว์น้ำให้มีชีวิตได้นานขึ้น
เมื่อชาวบ้านจับปลาได้จากแม่น้ำ คลอง หรือแหล่งน้ำธรรมชาติ หากยังไม่ต้องการนำมาประกอบอาหารทันทีก็จะนำปลามาใส่โอ่ง เติมน้ำให้พอเหมาะ และปิดปากโอ่งไว้เพื่อป้องกันปลาโดดออก
.
เปลี่ยนน้ำง่าย สะดวกต่อการดูแล 
เนื่องจากมีรูระบายน้ำด้านบน จึงสามารถเทน้ำออกแล้วเติมน้ำใหม่ได้โดยไม่ต้องยกโอ่งทั้งใบ ช่วยให้ปลามีสภาพแวดล้อมที่สะอาดอยู่เสมอ
.
โอ่งขังปลา เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ช่วยให้สัตว์น้ำมีชีวิตอยู่ได้หลายวัน โดยไม่ต้องใช้ตู้ปลา หรืออุปกรณ์เลี้ยงปลายุคใหม่ ถือเป็นวิธีการที่เรียบง่ายแต่มีประสิทธิภาพ
.
โอ่งขังปลา
ไม่เพียงแต่เป็นภาชนะดินเผาธรรมดา แต่ยังเป็นเครื่องมือที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาไทย ซึ่งคิดค้นขึ้นเพื่ออำนวยความสะดวกในการเก็บรักษาสัตว์น้ำโดยไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีสมัยใหม่ และยังคงใช้ได้ดีแม้ในปัจจุบัน โดยเฉพาะในชุมชนชนบท
