ชื่อของ “แกงเหงาหงอด” อาจจะเป็นอีกหนึ่งชื่อที่คนไม่ค่อยจะคุ้นหูกัน ซึ่งแกงชื่อเหงานี้ ก็นับว่าเป็นอีกหนึ่งมรดกทางอาหารที่สืบทอดต่อมาและมีการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมที่น่าสนใจอีกจานหนึ่งด้วย
แกงเหงาหงอดถือเป็นหนึ่งในวัฒนธรรมอาหารที่เดินทางเข้ามาพร้อมกับชาวต่างชาติในอยุธยา อย่างไรก็ตาม ที่มาของชื่อ “เหงาหงอด” ยังคงไม่ปรากฏแน่ชัด โดยอาจารย์สกุนตรา ค้ำชู ได้สันนิษฐานว่าอาจเกี่ยวข้องกับชื่อแกงของชาวโปรตุเกส ขณะที่ศูนย์อยุธยาศึกษาระบุว่า น้ำแกงรสเผ็ดร้อนชนิดนี้อาจได้รับแรงบันดาลใจมาจากซุป “บุยยาเบส” (Bouillabaisse) ของชาวโปรตุเกส แต่เหตุผลที่กลายมาเป็นชื่อ “เหงาหงอด” นั้นยังคงเป็นปริศนา
เดิมทีแกงชนิดนี้ในทางต้นฉบับ ใช้ปลาค็อดเป็นวัตถุดิบหลัก แต่เนื่องจากปลาค็อดไม่ได้มีอยู่ในลุ่มน้ำเจ้าพระยา จึงมีการปรับเปลี่ยนมาใช้ปลาสังกะวาดแทน วัตถุดิบท้องถิ่นจึงเข้ามาผสมผสานจนเกิดเป็นรสชาติแบบไทย
ลักษณะของแกงเหงาหงอดมีความคล้ายคลึงกับแกงส้ม โดยมีรสเปรี้ยวจากน้ำมะขาม ความเผ็ดร้อนจากสมุนไพรอย่างพริก ข่า และกระชาย พร้อมเติมความหวานเล็กน้อยจากฟัก แฟง และแตงโมอ่อน ตามรูปแบบสำรับอาหารไทยในสมัยอยุธยา ภาพรวมของรสชาติจึงมีความใกล้เคียงกับการผสมผสานระหว่างแกงส้มและแกงป่า
เมื่อพูดถึงอิทธิพลของอาหารโปรตุเกสต่อวัฒนธรรมอาหารไทย หลายคนอาจนึกถึงขนมหวานเป็นอันดับแรก แต่แกงเหงาหงอดเป็นอีกหนึ่งหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าอิทธิพลของอาหารโปรตุเกสนั้นไม่ได้จำกัดอยู่เพียงของหวานเท่านั้น หากยังส่งต่อถึงอาหารคาวด้วย
