“ดีใจได้เกิดมาชาติหนึ่ง ถึงเรามันไม่ดีเท่าไหร่ รอดตัวไม่เคยอดตาย ขอบใจข้าวแดงแกงร้อน เงินทองก็ยังพอหาได้ น้อยไปก็ยังพอมีอยู่ ไม่มีสเต๊กสตู ปลาทูน้ำพริกยังมี”
เสียงเพลงจังหวะสนุกสนานที่มีกลิ่นอายความเก่าย้อนยุคหลายสิบปีก่อน พร้อมเสียงร้องอันคุ้นหูของนักมวยชื่อดัง กลายเป็นอีกหนึ่งบทเพลงที่สะท้อนวิถีชีวิตเรียบง่ายของผู้คนในอดีตได้อย่างชัดเจน และถ่ายทอดความเป็นอยู่ของคนไทยในยุคนั้นผ่าน “กับข้าวกับปลา” ได้อย่างมีเสน่ห์
เมื่อพูดถึง “น้ำพริกปลาทู” แน่นอนว่าชื่อเมนูนี้คงคุ้นหูแทบทุกคน แม้บางคนอาจไม่เคยลิ้มลอง แต่ก็คงเคยได้ยินกันมาบ้าง แล้วอะไรคือเหตุผลที่ทำให้น้ำพริกปลาทูกลายเป็นอาหารยอดนิยมของคนทั้งบ้านทั้งเมืองในอดีต? คำตอบนั้นเกี่ยวข้องกับนโยบายของภาครัฐที่มีส่วนผลักดันให้ “ปลาทู” กลายเป็นปลาคู่ครัวของคนไทย
ว่าด้วยประวัติการบริโภคปลาทูในประเทศไทย มีบันทึกอย่างน้อยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 ปรากฏใน อักขราภิธานศรับท์ ของหมอบรัดเลย์ แต่เป็นไปได้ว่าคนไทยรู้จักปลาทูมาก่อนหน้านั้น เพียงแต่ยังไม่แพร่หลาย เพราะการขนส่งปลาจากชายฝั่งทะเลเข้าสู่ราชธานีในอดีต เช่น สุโขทัยหรืออยุธยา เป็นเรื่องยาก จึงคาดว่าปลาทูเริ่มเป็นที่นิยมในสมัยธนบุรีหรือรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยเฉพาะในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่ปลาทูเป็นที่นิยมในราชสำนัก
แม้ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าคนไทยเริ่มนำน้ำพริกมาคู่กับปลาทูตั้งแต่เมื่อใด (แต่มีภาพบันทึกผู้คนนั่งกินน้ำพริกปลาทูในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม) ทว่าความนิยมอย่างกว้างขวางน่าจะเกิดขึ้นจริงในยุครัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ซึ่งมีการออก แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับแรก ที่ส่งเสริมอุตสาหกรรมประมงของไทย
เมื่อเทคโนโลยีประมงและระบบขนส่งทันสมัยขึ้น ปริมาณปลาทูในตลาดเพิ่มขึ้นมหาศาล ราคาจึงถูกลงเมื่อเทียบกับปลาทะเลชนิดอื่น ทำให้ปลาทูกลายเป็นของกินที่ทุกคนเข้าถึงได้ง่าย เกิดการรังสรรค์เมนูจากปลาทูหลากหลายชนิด จนกลายเป็น “ปลาคู่ครัว” ของคนไทย
ด้วยความเรียบง่ายและเข้าถึงได้ของปลาทู ทำให้เมนูจากปลาทู เช่น “น้ำพริกปลาทู” ได้รับความนิยมในทุกระดับชนชั้น คนรายได้น้อยก็กินได้ คนมีฐานะก็กินดี จนกลายเป็นอาหารสามัญประจำโต๊ะไทยถึงขั้นถูกนำไปแต่งเป็นเพลงหลายเวอร์ชัน ไม่ว่าจะเป็นเพลง “น้ำพริกปลาทูไทย” ขับร้องโดย มีศักดิ์ นาครัตน์ หรือเพลง “น้ำพริกปลาทู” ขับร้องโดย สามารถ พยัคฆ์อรุณ
โดยเฉพาะเพลง “น้ำพริกปลาทู” ของสามารถ พยัคฆ์อรุณนี้ก็มีเนื้อเพลงที่พอให้เราเห็นภาพสะท้อนของน้ำพริกปลาทูในฐานะของอาหารคนธรรมดา ๆ ที่ไม่ได้ร่ำรวยด้วยเหมือนกัน…
.
#จานโปรด#น้ำพริกปลาทู#ปลาทู#เพลง#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
