ธุงไยแมงมุม 
หรือที่เรียกในภาษาถิ่นล้านนาว่า “ตุงไส้หนอน” เป็นงานหัตถศิลป์อันประณีตที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนานในดินแดนล้านนา โดยเฉพาะในจังหวัดเชียงใหม่และลำพูน
.
ชื่อ “ไยแมงมุม” 
นั้นมาจากลักษณะของเส้นด้ายที่บางเบาและโปร่งใสคล้ายใยแมงมุม 
ซึ่งเมื่อถักทอเป็นลวดลายแล้วจะดูละเอียดอ่อนและมีมิติที่น่าทึ่ง ตำนานของธุงไยแมงมุมมีหลายเรื่องเล่าสืบต่อกันมา เรื่องหนึ่งกล่าวว่า ธุงไยแมงมุม ถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นเครื่องบูชาพระธาตุ โดยเชื่อว่าจะช่วยนำพาวิญญาณของผู้ล่วงลับไปสู่สุคติ 
.
ความเชื่อเกี่ยวกับธุงไยแมงมุมมีหลากหลาย นอกจากการใช้เป็นเครื่องบูชาแล้ว ยังเชื่อว่าเป็นเครื่องรางนำโชค ป้องกันภัยอันตราย และช่วยให้ชีวิตราบรื่น บางครอบครัวจะแขวนธุงไยแมงมุมไว้ในบ้าน 
เพื่อความเป็นสิริมงคล ในงานมงคลต่าง ๆ เช่น งานแต่งงาน งานขึ้นบ้านใหม่ ก็มักจะมีการแขวนธุงไยแมงมุมเพื่อความเป็นสิริมงคลเช่นกัน
.
กระบวนการผลิตธุงไยแมงมุม เป็นงานที่ต้องใช้ความชำนาญและความอดทนสูง เริ่มจากการเตรียมเส้นด้ายฝ้ายขาวบริสุทธิ์ นำมาย้อมสีตามต้องการ จากนั้นจึงนำมาขึงบนกรอบไม้ไผ่หรือโครงลวด แล้วใช้เทคนิคการถักและผูกปมที่ซับซ้อน เพื่อสร้างลวดลายต่าง ๆ เช่น ลายดอกไม้ 
ลายสัตว์ หรือลายเรขาคณิต แต่ละชิ้นอาจใช้เวลาในการผลิตตั้งแต่หลายวันไปจนถึงหลายเดือน ขึ้นอยู่กับขนาดและความซับซ้อนของลวดลาย
.
ธุงไยแมงมุม ได้รับการต่อยอดให้เข้ากับยุคสมัย มีการนำมาประยุกต์เป็นเครื่องประดับร่วมสมัย นำมาใช้ในการตกแต่งภายใน เช่น โคมไฟ 
ม่าน หรือแม้กระทั่งงานศิลปะร่วมสมัยที่ผสมผสานเทคนิคดั้งเดิมกับแนวคิดใหม่ ๆ
.
ธุงไยแมงมุมได้รับการส่งเสริมให้เป็นสินค้า OTOP ที่สำคัญของภาคเหนือ ช่วยสร้างรายได้ให้กับชุมชนและเป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวให้มาเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่น มีการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้และพิพิธภัณฑ์เพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับธุงไยแมงมุม รวมถึงการจัดอบรมเพื่อสืบทอดภูมิปัญญานี้ให้กับคนรุ่นใหม่
