งานปูนปั้นสกุลช่างเมืองเพชร เป็นงานประณีตศิลป์ในกลุ่มงานช่างฝีมือดั้งเดิม จากการศึกษาของนักวิชาการทางประวัติศาสตร์ได้ระบุถึงหลักฐานเกี่ยวกับปูนปั้นที่เก่าที่สุดว่า อยู่ในยุคทวารวดีและมีพัฒนาการเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
.
โดยเมืองเพชรบุรีได้รับการขนานนามว่าเป็นอยุธยาที่มีชีวิต เพราะมีความโดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์ที่แสดงถึงความรุ่งเรือง และรุ่มรวยของงานศิลปกรรมหลากหลายแขนง 
โดยเฉพาะงานปูนปั้นที่ถือว่าเป็นงานสกุลช่างเมืองเพชรโดยแท้ เพราะงานปูนปั้นสกุลช่างเมืองเพชร 
มีเอกลักษณ์เฉพาะในด้านกรรมวิธีการผลิตปูน ความพิถีพิถันในการสร้างงาน การออกแบบลวดลายให้พลิ้วไหว มีการแทรกแนวความคิดของช่างปั้นลงไปในผลงาน ประกอบกับช่างผู้สร้างงานปูนปั้นสกุลช่างเมืองเพชร ได้รับแรงบันดาลจากผลงานปูนปั้นชั้นครู ที่ถือว่าเป็นเสมือนเพชรน้ำงามของเมือง มีปูนปั้นสมัยอยุธยา วัดเขาบันไดอิฐ วัดสระบัว วัดเกาะวัดใหญ่สุวรรณาราม
.
การทำปูนปั้นสกุลช่างเมืองเพชร มักเริ่มจากการผสมปูนขาว ปูนแดง หรือวัสดุธรรมชาติอื่น ๆ ให้เข้ากันเป็นเนื้อปูนเหนียว โดยบางครั้งจะผสมเปลือกหอยหรือทราย เพื่อเพิ่มความคงทนและความยืดหยุ่น จากนั้นช่างฝีมือจะใช้มือและเครื่องมือแกะสลักลวดลายเป็นลวดลายที่งดงาม อาทิ ลายเครือเถา ลายดอกไม้ หรือลายเทพพนม ซึ่งมักพบเห็นได้ที่วัดวาอารามหรือปราสาทราชวัง การออกแบบลวดลายมักสะท้อนถึงความเชื่อทางศาสนา โดยเฉพาะศิลปะที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาและเทพเจ้า
.
ศิลปะการปั้นปูนในเมืองเพชรนั้นมีที่มาจากการได้รับอิทธิพลของช่างหลวงในสมัยอยุธยา ที่ต้องการประดับตกแต่งพระราชวังและวัดวาอารามให้วิจิตรบรรจงที่สุด ดังนั้น การพัฒนาเทคนิคการทำปูนปั้นจึงเป็นความรู้ที่ถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นในเมืองเพชร จนกลายเป็นมรดกวัฒนธรรมที่ยังคงความงดงามและคุณค่าไว้ได้จนถึงปัจจุบัน
.
งานปูนปั้นเมืองเพชรยังมีประโยชน์ที่หลากหลาย นอกจากความสวยงามที่ประดับตกแต่งวัดวาอารามและสถานที่สำคัญแล้ว ยังมีส่วนในการสร้างอัตลักษณ์ของชุมชนและเป็นมรดกทางศิลปะที่เชื่อมโยงกับความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมไทย
.
นอกจากนี้ ยังเป็นแหล่งรายได้ให้กับช่างฝีมือที่รับงานแกะสลักและทำงานปูนปั้นตามคำสั่งของผู้สนใจ งานปูนปั้นเมืองเพชรสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในหลายแง่มุม เช่น การออกแบบลวดลายบนภาชนะเซรามิกหรือผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผา หรืออาจประยุกต์ลวดลายสกุลช่างเมืองเพชรในงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ เป็นการสืบทอดศิลปะพื้นบ้านที่ยาวนานในรูปแบบใหม่ ๆ ที่เข้าถึงคนรุ่นใหม่และเสริมมูลค่าให้กับสินค้าท้องถิ่น
