ตำหนักกรมหมื่นมรุพงษ์ศิริพัฒน์: บ้านพักข้าราชการหลังแรกแห่งแปดริ้ว

ในสมัยรัชกาลที่ 5 นับว่าเป็นยุคสมัยที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองมากพอสมควรในเรื่องของการกระจายอำนาจจากศูนย์กลางเข้าสู่ภูมิภาคและปกครองผ่านสิ่งที่เรียกกันว่ามณฑลเทศาภิบาล ที่เป็นการรวบรวมเมืองต่าง ๆ ตั้งขึ้นเป็นมณฑล และมีข้าหลวงมาประจำมณฑลคอยกำกับดูแลว่าราชการภายในมณฑลนั้น ๆ โดยมีมณฑลต่าง ๆ มากมายไม่ว่าจะเป็นลาวเฉียง, ลาวพวน, เกอดะห์, กรุงเก่า, นครชัยศรี, ปราจีนบุรี เป็นต้น โดยในส่วนของมณฑลปราจีนบุรีนั้น มีการย้ายที่ทำการมาตั้งอยู่ในฉะเชิงเทราราวปี 2445 และมีพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นมรุพงษ์ศิริพัฒน์ เป็นข้าหลวงประจำมณฑล

ตำหนักกรมหมื่นมรุพงษ์ศิริพัฒน์ เป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้สูงสองชั้นตามรูปแบบสถาปัตยกรรมที่มีอิทธิพลอย่างตะวันตก ชั้นบนเป็นเรือนไม้สัก ในขณะที่ชั้นล่างเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน มีลักษณะหลังคาเป็นทรงปั้นหยาอย่างที่นิยมกัน ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำบางปะกง โดยเป็นบ้านพักข้าราชการนอกกรุงเทพฯ แห่งแรก ๆ ในสมัยรัชกาลที่ 5 ด้วย โดยเมื่อครั้งที่ล้นเกล้ารัชกาลที่ 5 ได้เสด็จมาประพาสมณฑลปราจีนบุรี ก็ได้ทรงมาประทับยังตำหนักแห่งนี้ด้วย อีกทั้งยังเป็นที่ตั้งของจวนผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทราเรื่อยมาด้วย

ในปัจจุบันพื้นที่ต่าง ๆ ทั้งตัวตำหนักและอาคารหลังอื่น ๆ ก็ได้มีการแปรสภาพกลางมาเป็นพิพิธภัณฑ์เมืองฉะเชิงเทรา เมื่อราวปี 2560 โดยมีส่วนจัดแสดงอยู่หลายส่วนด้วยกันคือ หอพระพุทธโสธร, ศาลาทรงงานกลางน้ำ, อาคารเรือนรับรอง, และตัวตำหนักกรมหมื่นมรุพงษ์ศิริพัฒน์ ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงเรื่องราวความเป็นมาต่าง ๆ ของฉะเชิงเทรา ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างเมืองฉะเชิงเทรากับพระราชวงศ์ และมีหอเกียรติยศที่บอกเล่าเรื่องราวของบุคคลสำคัญที่เป็นชาวฉะเชิงเทราอีกด้วย