“ชิ้นสุดท้ายแฟนสวย/หล่อ” เชื่อว่าคำนี้เป็นคำที่สุดแสนจะคุ้นหูในหมู่คนไทย สำหรับอาหารที่สามารถแบ่งกันเป็นชิ้น ๆ ได้ เมื่อมาถึงชิ้นสุดท้ายแล้วหลาย ๆ คนอาจจะแย่งกินกัน ซึ่งท่ามกลางความอยากชิงชิ้นสุดท้ายของคนไทยนั้น ในทัศนะของหลากหลายวัฒนธรรมกลับมองชิ้นสุดท้ายในมุมมองที่ต่างกันไป โดยหลัก ๆ ก็จะเป็นในเรื่องของ “ชิ้นมารยาท” เป็นสำคัญ
วัฒนธรรมของชิ้นมารยาท มีให้พบเห็นมากมายในหลากหลายสังคม ซึ่งจำนวนไม่น้อยมองว่าชิ้นสุดท้ายควรที่จะเป็นชิ้นที่เหลือเอาไว้ ไม่ควรกินหมด อย่างเช่นในวัฒนธรรมเยอรมันที่เรียกว่า Anstandsstück ที่เป็นชิ้นมารยาทที่ใคร ๆ ก็อยากได้ แต่ไม่มีใครกล้าที่จะฉวยไปครองโดยมองว่าการที่หยิบฉวยไปจะเป็นการเสียมารยาทต่อผู้อื่นที่อยากจะได้มันไปครองเหมือนกัน
ชิ้นมารยาทไม่ได้มีอยู่แค่ในเยอรมันเท่านั้น เมื่อเราเดินทางมายังสวีเดนเราก็จะพบกับชิ้นมารยาทเหมือนกัน แต่ความต่างของชิ้นมารยาทที่สวีเดนก็คือแม้แต่ในอาหารจานเดียวที่เจ้าบ้านเสิร์ฟมาก็ต้องเหลือเอาไว้ด้วย เรียกว่า Trivselbit หรือชิ้นแห่งความสบายใจ สื่อถึงการให้ความสบายใจแก่เจ้าบ้านว่าเขานั้นทำอาหารมาพอดี ไม่มากไม่น้อยเกินไป
ในขณะที่เยอรมันและสวีเดนมองชิ้นสุดท้ายในฐานะของชิ้นที่สื่อถึงความใส่ใจต่อผู้อื่น ในวัฒนธรรมสเปนกลับเรียกเจ้าชิ้นสุดท้ายนี้ด้วยชื่อที่ดุดันกว่าว่า El de la vergüenza หรือ “ชิ้นละอายใจ” ซึ่งมองว่าเป็นชิ้นที่คนไร้ยางอายเท่านั้นจะหยิบกิน เป็นการสร้างกุศโลบายว่าต้องรักษามารยาท ไม่ไปหยิบกินโดยเด็ดขาด ซึ่งวัฒนธรรมนี้ก็ได้ส่งต่อให้กับอดีตอาณานิคมของสเปนอย่างที่ฟิลิปปินส์เป็นต้น
การปฏิเสธชิ้นสุดท้ายไม่ได้มีเพียงแค่ในฝั่งตะวันตก ในฝั่งเอเชียเองก็มีเหมือนกัน เช่นในญี่ปุ่นที่มี Enryo no katamari หรือชิ้นเกรงใจ ที่ไม่มีใครกล้ากิน ในขณะที่วัฒนธรรมอย่างจีนก็พบการกินเหลือ เพราะมองว่าเป็นการแสดงให้เห็นว่าเจ้าบ้านนั้นใจกว้างทำอาหารมาเยอะจนกินไม่หมด ตลอดจนมีวัฒนธรรมการเกี่ยงให้คนอื่นกินด้วย เพื่อแสดงถึงความใจกว้าง
สำหรับในกรณีของไทยนั้น การมีวัฒนธรรม “ชิ้นสุดท้ายแฟนสวย/หล่อ” นับว่าเป็นความต่างที่ปรากฏขึ้นมา แต่ทั้งนี้สามารถมองได้ว่าปรากฏการณ์ “ชิ้นสุดท้ายแฟนสวย/หล่อ” เป็นผลสืบเนื่องมาจากชิ้นมารยาทก็เป็นไปได้เหมือนกัน อาจจะมองว่าเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการเกี่ยงให้คนอื่นกินชิ้นมารยาท อีกทั้งในวัฒนธรรมไทยก็ยังมีการสอนในเรื่องของการกินอาหารให้หมดอย่าให้เหลือด้วย (ดังที่เราท่องข้าวทุกจานอาหารทุกอย่างเมื่อครั้งยังเด็ก) ซึ่งเรื่องของข้ออ้างในการกินชิ้นมารยาทนี้ไม่ได้มีแค่ในไทย ในอังกฤษเองก็มีเหมือนกันผ่านการถามคนอื่นว่ามีใครอยากกินบิสกิตชิ้นสุดท้ายไหม ซึ่งเป็นอันรู้กันว่าผู้พูดนี่แหละจะกินเอง เป็นต้น
.
แล้วท่านผู้อ่านล่ะ? กินชิ้นมารยาทกันไหม? เล่าให้อ่านกันได้น้าาาา~~
#จานโปรด#ชิ้นสุดท้าย#มารยาท#วัฒนธรรม#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
