ทำไม “ลายไส้หมู” ถึงกลายเป็นลายผ้าอัตลักษณ์ของลำปาง ?

ลายที่ชื่อชวนสงสัยอย่าง “ลายไส้หมู” แท้จริงแล้วไม่เกี่ยวกับอาหาร แต่เป็นหนึ่งในลวดลายศิลปะที่ทรงคุณค่าที่สุดของจังหวัดลำปาง และเป็นอัตลักษณ์ที่สืบทอดกันมายาวนานหลายร้อยปี

.

ลายไส้หมู หรือ “ละกอนไส้หมู” มีต้นกำเนิดจากกลุ่ม ลายขี้เมฆ หรือ ลายเมฆไหล ที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะจีน ก่อนจะถูกช่างล้านนาปรับเปลี่ยนจนกลายเป็นลวดลายเฉพาะของเมืองลำปาง ลักษณะเด่นคือเส้นลายที่ขดโค้งต่อเนื่องไม่ขาดสาย คล้ายเส้นไส้หมู จึงเป็นที่มาของชื่อเรียกอันเป็นเอกลักษณ์

.

ลวดลายนี้พบได้เฉพาะใน สกุลช่างลำปาง บริเวณลุ่มแม่น้ำวัง ตั้งแต่วังเหนือจนถึงแม่พริก และปรากฏอยู่บนงานไม้แกะสลัก งานปูนปั้น หน้าบันวิหาร อุโบสถ ธรรมาสน์ รวมถึงบ้านเรือนโบราณ สะท้อนภูมิปัญญาและฝีมือช่างที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น

.

จากลวดลายบนสถาปัตยกรรมในอดีต วันนี้ ลายละกอนไส้หมู ได้รับการต่อยอดเป็น ลายผ้าอัตลักษณ์ประจำจังหวัดลำปางด้วยจุดเด่นที่สามารถปรับใช้ได้หลากหลายเทคนิค ไม่ว่าจะเป็นการทอจก การปัก การพิมพ์ลาย การมัดย้อม ไปจนถึงงานแฟชั่น เครื่องเงิน และผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย ทำให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นยังคงมีชีวิตและเข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้อย่างลงตัว

.

อีกสิ่งที่ทำให้ผ้าลายละกอนไส้หมูโดดเด่น คือ สีอัตลักษณ์ของลำปาง ได้แก่ สีแดงครั่ง สีเขียวมะกอก และสีดินภูเขาไฟ โดยสีแดงครั่งสะท้อนอดีตที่ลำปางเคยเป็นแหล่งปลูกครั่งสำคัญ ส่วนสีดินภูเขาไฟได้รับแรงบันดาลใจจาก ภูเขาไฟดอยผาคอก–จำปาแดด ซึ่งเป็นแหล่งภูเขาไฟโบราณอันเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัด

.

ลายละกอนไส้หมูจึงเป็นเรื่องราวของศิลปะ วิถีชีวิตและภูมิปัญญาที่บอกเล่าความเป็นลำปางได้อย่างงดงาม

เรียบเรียงโดย เพจสุดโปรด by Bangkok Bank